گفت‌وگوي اختصاصي با استفان كينزر، نويسنده «همه مردان شاه»*

روياي آمريكايي و كودتابازي

هيچ چيزي در جهان وجود ندارد جز آن سرگذشتي كه شما نمي‌دانيد. (هري ترومن، رئيس‌جمهور سابق آمريكا)
و ما نمي‌دانستيم در ايران چه مي‌گذرد؛ آن روزهاي پاياني مرداد 1332، تهران مركز آشوبي بود كه لحظه به لحظه گسترش مي‌يافت. شهروندان برابر يكديگر قرار گرفته‌بودند، يكي مذهبي بود و ديگري ملي‌گرا. يكي سلطنت‌طلب بود و ديگري كمونيست. همه درگير داستاني شده‌بودند كه خارج از مرزهاي ايران ساخته و پرداخته شده‌بود. جايي مثل واشنگتن سياستمداراني نشسته‌بودند و رويدادهاي ايران را تقرير مي‌كردند. مصدق بايد مي‌رفت و زاهدي با يك كودتا مي‌آمد، اما مردم ايران همچنان بي‌خبر بودند. كسي چه مي‌دانست پشت همه اين جنجال‌ها و درگيري‌ها آمريكا قرار دارد، و مگر آمريكا دوست ايران نبود؟ چه مي‌توان گفت. كودتاي نحسي بود كه به تحكيم ديكتاتوري محمدرضا شاه انجاميد. اما استفان كينزر، نويسنده نيويورك تايمز فراتر از اين مي‌رود و بسياري از رويدادهاي بين‌المللي را بر اساس آن تحليل مي‌كند.[کلیک کنید]

۱۰:۲۲ - نظرات(۳)

گفت‌وگو با سعید حنایی‌کاشانی*

عدالت به معنای برابری نیست

بعضی واژه‌ها کوهی از معانی را با خود حمل می‌کنند، مثل آزادی، ایمان یا عدالت. صحبت درباره هر کدام از آنها مثل شعبده‌بازی می‌ماند. کلمه‌ای را در نظر می‌گیری و از آن مدام به معناهای دیگر می‌رسی و این می‌تواند تا ابد ادامه پیدا کند. هیچ قطعیتی در کار نیست و فقط این تجربه‌های زیسته بشر است که می‌تواند به داد ما برسد؛ مثال آن حاکمی که در جست‌وجوی عدالت بدون آزادی برآمد و ما امروز می‌دانیم که راه را اشتباه رفته‌است. حال چگونه می‌توان به حسی از «عدالت» دست یافت؟ و اصلا آیا چنین چیزی قابل تحقق است؟ این بار سئوالاتمان را با دکتر سعید حنایی‌کاشانی، استاد فلسفه دانشگاه شهید بهشتی در میان گذاشته‌ایم و او هم پاسخ داده‌است. همچنین به بهانه این گفت‌وگو سرکی به دنیای سیاست کشیده‌ایم و به شعارهای عدالت‌طلبانه دولت نهم پرداخته‌ایم. [کلیک کنید]

۱۷:۲۶ - نظرات(۲)

گفت‌وگو با اميرشهاب رضويان*

شانسی که از احمدی‌نژاد گرفته شد

این هم از اتفاقات جالبی‌ست که تنها در ایران می‌توان سراغش را گرفت. فیلمی در یک جشنواره دولتی مورد تقدیر واقع می‌شود، اما بعد همان دولت مقابل اکران فیلم می‌ایستد. خدا به کارگردان این فیلم که امیرشهاب رضویان باشد، طول عمر بدهد. آن‌قدر صبر کرد که عاقبت مجوز نمایش فیلم خود را گرفت.
«مینای شهر خاموش» سومین فیلم بلند رضویان است که دست بر قضا در جشنواره بیست و پنجم فیلم فجر بدجوری درخشید، آن‌قدر که هیات داوران را متقاعد کرد تا سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی را به او بدهند، اما ظاهرا سیمرغ همیشه خوش شانسی نمی‌آورد. از آنجا که پای بحث‌های سیاسی به میان آمد دیگر کاری از سیمرغ هم ساخته نبود تا امیرشهاب رضویان بماند و فیلمی که اجازه اکران نداشت. این داستان همین‌طوری ادامه پیدا کرد تا یک سال و نیم بعد که امروز باشد و حالا فیلم «مینای شهر خاموش» با حذف یکی دو صحنه، به سینماهای ایران راه یافته‌است. [کلیک کنید]

۱۶:۳۱ - نظرات(۰)

گفت‌وگو با بنيان‌گذار ائتلاف ضد جنگ در شيكاگو*

مايكل لين: ما نگرانيم؛ شما چطور؟

در شهر شيكاگو ائتلافي از روشنفكران، روزنامه‌نگاران و فعالان سياسي تشكيل شده‌است كه صلح با ايران را تبليغ مي‌كند. هر چقدر كه ما تهديدهاي بوش را به هيچ مي‌انگاريم، آنها نگران جنگ احتمالي ميان آمريكا و ايران هستند و نگراني خود را ابراز مي‌كنند. صفحات روزنامه‌هاي اين شهر پر شده‌است از مقالاتي عليه جنگ و بلندپروازي‌هاي بوش. اعضاي ائتلاف قطعنامه‌اي هم عليه اين جنگ احتمالي تدوين كرده‌اند كه قرار بود روز 14 مي در شوراي شهر شيكاگو به راي گذاشته‌شود، اما در نهايت با دخالت شهردار راست‌گراي اين شهر چنين اتفاقي رخ نداد. هر چند كه مايكل لين هنوز به تصويب اين قطعنامه اميدوار است، درست مثل پنج سال قبل، زماني كه آنها با كمك مردم شوراي شهر شيكاگو را وادار به تصويب قطعنامه‌اي عليه جنگ با عراق كردند و الگويي شدند براي مردمان 300 شهر ديگر آمريكا. [کلیک کنید]

۱۶:۱۳ - نظرات(۱)

گفت‌وگو با حسین قاضیان*

اصلاح‌طلبان «تا اطلاع ثانوی» اخراجند

هر چه به انتخابات ریاست‌جمهوری نزدیک‌تر می‌شویم، نگرانی‌ها افزایش می‌یابد. می‌‌شنویم که اصلاحات پایان یافته‌‌است و انتخابات آینده نیز تیر خلاصی است بر جنبش اصلاح‌طلبی. در چنین شرایطی شاید خواندن نظرات دکتر حسین قاضیان امیدوارکننده باشد. او معتقد است که در زندگی اجتماعیِ هیچ چیز پایان نمی‌گیرد و می‌گوید که تداوم همه این شرایطِ نا‌امید کننده فقط «تا اطلاع ثانوی» است. ما هم امیدواریم که چنین باشد. اما گفت‌وگو با قاضیان تنها محدود به «آینده اصلاحات» نشد، هر چند که طبیعی است وقتی از آینده جریانی سخن می‌گوییم به گذشته و حال آن نیز بپردازیم. در این راستا دکتر قاضیان به نقد رفتارهای سیاسی اصلاح‌طلبان و چهره‌های شاخص این جریان پرداخته‌است، باشد که با ارزیابی این نقدها راه هموارتر شود. [کلیک کنید]

۱۹:۱۰ - نظرات(۰)

گفت‌وگو با کامبیز نوروزی*

فضائل نظری، رذائل عملی

« ... اما صدق، بزرگان ما می فرمایند که این خُلق ارذل خصایل است. چه ماده خصومت و زیان دیدگی صدق است. هر کس نهج صدق ورزد پیش هیچ کس عزتی نیابد. مرد باید که تا تواند پیش مخدومان و دوستان خوش آمد و دروغ و سخن برپا گوید... هر چه بر مزاج مردم راست آید آن در تلفظ آرد... » (عبید زاکانی، رساله اخلاق الاشراف) 
زمانی که عبید رساله «اخلاق الاشراف» را می نوشت، شاید گمان نمی کرد که چندین قرن بعد نیز در بر همان پاشنه بچرخد. عبید این رساله را در نقد جامعه روزگار خود نوشت، اما شگفتا که این نقد در جامعه امروز ما نیز کاربرد دارد. از صدق دم می زنیم، اما در گفتار روزمره خود آن را نقض می کنیم و همین طور است فضائلی چون وفا، عدالت و... شواهد زیادی دال بر بی ارزش شدن فضائل انسانی در جامعه ما وجود دارد که کامبیز نوروزی برخی از آنها را برمی شمرد. [کلیک کنید]

۱۹:۰۶ - نظرات(۰)

گفت‌وگو با احمد صدري*

پای نقد عقلی صرف، چوبین است

سهام الدین بورقانی
احسان عابدی

می توان ماجرا را در یک عبارت خلاصه کرد: «پای نقد عقلی صرف چوبین است»، به خصوص آنجا که این نقد متوجه دین باشد!
دیدگاه احمد صدری دراین باره خیلی روشن است؛ اگرچه او خود را مرهون جریان روشنفکری دینی می داند، اما درعین حال، رویکرد جامعه شناسانه اش به قضایا باعث می شود موضعی متفاوت با فلاسفه این جریان داشته باشد؛ معتقد است که روشنفکران دین دار از اجتماع و مناسک جمعی غافلند و می گوید: «تجربه دین داری یک تجربه عقلی صرف نیست. دین داری مستلزم شراکت و عمل اجتماعی است».
دکتر احمد صدری، استاد دانشگاه لیک فارست شیکاگو چند ماه قبل به ایران بازگشت و همین بهانه ای شد برای گفت و گو با او. لابد می پرسید که چرا فاصله بین انجام این گفت و گو و انتشار آن این قدر طولانی شده است. این هم برای خود ماجرایی دارد که شرح آن مایه عبرت آیندگان است! [كليك كنيد]

۱۵:۳۱ - نظرات(۴)

روحيات ايرانيان در گفت‌و‌گو با مقصود فراستخواه*

انگاره‌هاي اهورايي، رفتار اهريمني

واقعيت همين جاست، جايي در امتداد نگاه ما. نياري نيست راه دوري برويم. شما چه مي‌بينيد؟ بي‌نظمي، هرج و مرج و... ديگر چه؟
قبول دارم كه مي‌توان فهرست بالابلندي از اين صفات ايرانيان تهيه كرد، گيرم كه اخلاق‌هاي خوبي هم داشته‌باشيم، اما در اصل ماجرا تغييري حاصل نمي‌شود. اين‌طور نيست؟
در سالي كه گذشت بنياد فرهنگي مهندس بازرگان محل برگزاري نشست‌هايي با عنوان «بررسي روحيات ايرانيان» بود. در اين نشست‌ها دكتر مقصود فراستخواه تلاش كرد كه خلق و خوي ايرانيان را در چارچوب نظريات مختلف جامعه‌شناسي توضيح دهد، نظرياتي همچون «كاركردگرايي»، «ساخت‌گرايي»، «اشاعه‌گرايي»، «كشمكش نخبگان‌» و... فراستخواه معتقد است كه در توضیح خلق و خوی ایرانیان باید از تقليل‌گرايي، ذات باوری و نگاه ايستا پرهیز کرد.[كليك كنيد]

۱۱:۲۴ - نظرات(۰)

گفت‌وگو با ناصر فكوهي*

عدالت در گرو آزادي است

شايد هنوز هم كساني باشند كه عدالت را در يك سو قرار مي‌دهند و آزادي را در سوي ديگر. مي‌توان تصور كرد آدم‌هايي را كه همچنان بر باور قديمي خود پاي مي‌فشارند و از نظرياتي دفاع مي‌كنند كه رويدادهاي قرن بيست نسخه آن را پيچيده است. فروپاشي حكومت‌هاي كمونيستي در واپسين سال‌هاي قرن گذشته ثابت كرد كه عدالت هرگز محقق نمي‌شود، مگر آن كه با آزادي و دموكراسي پيوند خورده باشد؛ اين يك واقعيت است و اگر بحثي است در رابطه با چگونگي تلفيق اين دو ايده‌آل است. پس مي‌بايد شك كرد به درستي طرح‌ها و برنامه‌هايي كه تنها عدالت را نشانه رفته‌اند، بي آن كه در آنها اشاره‌اي به آزادي شده‌باشد. دكتر ناصر فكوهي با اشاره به واقعيات ايران امروز مي‌گويد: « ایران کشوری است که ناچار از دموکراتیک بودن و مستقل بودن است، زیرا در غیر این صورت امکان دوام ندارد. » فكوهي استاد دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران است. گفت‌و گو با او را مي‌خوانيد. [کلیک کنید]

۱۵:۲۳ - نظرات(۴)

گفت‌وگو با عليرضا علوي‌تبار*

راه ناگزير دموكراسي

همه بحث‌ها به دموكراسي ختم مي‌شود؛ آنجا كه سخن از عقب‌ماندگي گفته مي‌شود، پاي دموكراسي به ميان مي‌آيد و فقدان آن. هنگامي هم كه از توسعه و پيشرفت مي‌گوييم، به دموكراسي مي‌رسيم و لزوم آن. شايد هم اين جمله درست باشد كه دموكراسي راه ناگزير همه كشورها در دنياي مدرن است. در اين صورت، ما اكنون كجا ايستاده‌ايم؟
مصاحبه با عليرضا علوي‌تبار هم از قاعده بالا مستثني نيست. او نیز مفهوم توسعه در ایران را به دموکراسی پیوند می زند و می گوید:« توسعه سياسي در ايران مترادف مفهوم "گذار به دموكراسي" است ».
اين مصاحبه را كه به صورت كتبي انجام شده‌است، مي‌خوانيد. [كليك كنيد] 

۱۶:۳۱ - نظرات(۲)

اندیشه اصلاحات در ایران پس از انقلاب

میزگردی با حضور علیرضا علوي‌تبار
محمدجواد کاشی و مقصود فراستخواه


دو سال از ناكامي اصلاح‌طلبان در انتخابات ریاست جمهوری گذشت. جنبش اصلاحات در ایران پس از انقلاب اسلامی بسیاری را امیدوار کرد. خیلی‌ها به دور آن حلقه زدند، از تمام طبقات اجتماعی و کسانی که خواسته‌های خود را در شعارهای آن می‌دیدند. جنبش اصلاحات پیش رفت و در مسیر حرکت خود با پستی‌ها و بلندی‌های بسیاری مواجه شد. هر روز اتفاقی و موجی کشتی اصلاحات را در اقیانوس جامعه ایران کج و معوج می کرد تا عاقبت کشتی از حركت بازايستاد. دو سال از این واقعه گذشته است. هیجان ها و بیم ها و امیدها به پایان رسیده است. زمان انتظار فرا رسیده است، انتظار برای دوره جدید اصلاحات. اکنون بازخوانی تاریخ اهمیت دارد. تاریخ اصلاحات را دوره می کنیم برای فردا. باشد که از گذشته پلی به آینده بزنیم.  [کلیک کنید]

۲۳:۴۷ - نظرات(۳)

ملي‌گرايي در گفت‌و‌گو با حسین سلیمی*

زير سايه ايدئولوژي

روزگاري شعار اصلا‌ح‌طلبان در رقابت‌هاي انتخاباتي «ايران براي همه ايرانيان» بود. همان روزها در فاصله بسيار دورتري از ايران، ژان ماري لوپن خود را براي انتخابات رياست جمهوري فرانسه آماده مي‌كرد و البته با شعاري شبيه شعار اصلا‌ح طلبان ايراني: «فرانسه براي فرانسويان». شباهت خنده داري بود كه برخي از روزنامه‌هاي اصول گرا هم متوجه آن شدند و به رخ رقيب كشيدند. لوپن منفور ملت‌ها و خاصه ملت‌هاي غربي بود. آنان كه با خوي و خصال اين سياستمدار فرانسوي آشنا بودند، مي‌دانستند كه خطر در كمين اروپاي متحد است و ديري نيست كه با پيروزي راست گرايان افراطي، فرانسه به دام فاشيسم بيفتد. حال چه شباهتي است ميان لوپن و حزب متبوعش با اصلا‌ح طلبان ايراني؟  [کلیک کنید]

۱۷:۲۶ - نظرات(۳)

گفت و گو با تقی آزاد ارمکی*

به فلسفه جدید اجتماعی نیازمندیم

وقتي از جامعه ايراني حرف مي‌زنيم، از چه حرف مي‌زنيم؟ شجاعت، مهرباني، مهمان‌نوازي و... همه اين‌ها صفاتي است كه براي بالا‌بردن روحيه عمومي، وحدت و يكدستي جامعه به‌كار برده مي‌شود و البته مصداق هم پيدا مي‌كند. مصداق اين صفات را در بسياري از برهه‌هاي تاريخي نزد ايرانيان مي‌توان يافت. اين را مي‌پذيريم اما نمي‌توانيم چشم بر واقعيات ببنديم. هيچ جامعه‌اي يكدست نيست و همان‌طور كه زندگي هميشه بر يك مدار نمي‌چرخد، يك جامعه نيز هميشه رفتار يكساني ندارد. بگذاريد نقبي به جامعه امروز ايران بزنيم؛ هرچند كه يك گفت‌وگوي چهار هزاركلمه‌اي براي اين كاوش كافي نيست اما شايد پاسخ برخي از سوالا‌ت خود را در اين سطرها بيابيد. پس به دفتر دكتر‌تقي آزاد ارمكي مي‌رويم، ظهر يك روز تابستاني در دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران. [كليك كنيد]

۱۷:۴۹ - نظرات(۷)

پیاده روی در خیابان های تهران

گفت و گو با محمدعلی رحمانی
رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ناجا*

سهام‌الدين بورقاني
احسان عابدی

تابستان امسال براي پليس ايران خيلي زودتر از هميشه آغاز شد. از ارديبهشت ماه تاكنون نيروي انتظامي روزهاي داغي را پشت سر گذاشته است. اگر در اين مدت صفحات روزنامه‌ها را نگاه مي‌كرديد، با روايات متنوعي مواجه مي شديد كه قهرمان آن پليس بود، پليسي كه امنيت را به جامعه هديه مي كند. اما هر داستان قهرمانانه‌اي نياز به يك ضدقهرمان هم دارد، آن انساني كه وجودش شر است و عدمش واجب. با اين تعريف، ضدقهرمان داستان ما كيست؟ سئوال سختي است؟ شايد نتوان به زني كه روسري‌اش كمي عقب رفته‌است، عنوان ضدقهرمان را اطلاق كرد. در اين صورت روايت‌هاي قهرمانانه از عمليات پليس و ستايش آنان دچار اشكال است چرا كه اين داستان هيچ ضدقهرماني ندارد. [کلیک کنید]

۰۲:۱۴ - نظرات(۵)

گفت و گو با کاوه میرعباسی*

ظهور و استیلای ادبیات آمریکای لاتین

او دیگر هیچ گاه ترجمه نمی کند، نه یک رمان، نه یک داستان کوتاه و نه یک شعر. کاوه میرعباسی در پنجاه و یک سالگی کار ترجمه را برای همیشه کنار گذاشت تا داستان بنویسد. این شاید برای کسانی که میرعباسی را یک مترجم حرفه ای می دانستند عجیب باشد؛ سی و سه عنوان کتاب را تاکنون به زبان فارسی ترجمه کرده که بیشتر آنها از بهترین آثار ادبی جهان محسوب می شوند. ما هم کار زیادی با میرعباسی مترجم نداریم. او در چند سال گذشته به عنوان یک منتقد ادبی نیز شهرت پیدا کرده و تصور می کنیم که برای همیشه یک منتقد باقی بماند؛ تسلطش به سه زبان اسپانیایی، فرانسوی و انگلیسی کمک کرده که با جریان های بزرگ ادبی آشنا شود و موقعیت هر کدام آنها را در جهان ادبیات ترسیم کند. [کلیک کنید]

۰۰:۱۰ - نظرات(۴)