http://www.ehsanabedi.com/ نوشته شد توسط احسان عابدی en Copyright 2008 Fri, 18 May 2012 04:03:25 +0330 ASP-Rider Ver:1.63 http://www.khabgard.com http://www.khabgard.com/khabgard-title.jpg This is an XML content feed. It is intended to be viewed in a newsreader or syndicated to another site, subject to copyright and fair use. <P align=justify><STRONG>&nbsp;کلیدی به پنج گنج نظامی</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>احسان عابدی</STRONG></P> <P align=justify><IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/key.jpg"><BR>سه دهه پس از ترجمه منظومه "خسرو و شیرین" به زبان آلمانی، این‌بار یوهان کریستف بورگل اثری درباره شاعر آن، نظامی گنجه‌ای تدوین کرده‌است. <BR>"کلیدی به گنجینه حکیم" (A Key to the Treasure of the Hakim) عنوان این کتاب پژوهشی است که مجموعه مقالاتی از چهره‌های مختلف آکادمیک را دربرمی‌گیرد و کریستف بورگل، شرق‌شناس آلمانی زبان، در جریان تدوین و ویرایش آن با کریستین ون رایمبیک، استاد دانشگاه کمبریج همکاری داشته‌است.<BR>این مقالات نخستین بار در کنفرانسی به نام نظامی ارائه شد‌ که دانشگاه لیدن هلند آن را در سپتامبر سال 2004 برگزار کرد و در نهایت، انتشار آن در قالب کتاب به دانشگاه آمستردام واگذار شد که طرح مشترکی را در زمینه مطالعات ایرانی با دانشگاه لیدن پیش می‌برد.<BR>وبسایت انتشارات دانشگاه آمستردام در معرفی پرفسور بورگل به عنوان تدوین‌گر مقالات کتاب علاوه بر سمت‌های رسمی او - استاد بازنشسته دانشگاه برن سوئیس و مدیر سابق موسسه مطالعات اسلامی این دانشگاه - به ترجمه‌های بورگل از اشعار نظامی اشاره کرده که چند جایزه را نصیب او کرده‌است، از جمله جایزه مترجم شهر برن سوئیس در سال 1993، و این ترجمه‌ها کامل‌ترین منبعی است که یک خواننده آلمانی زبان در رابطه با نظامی و جهان شاعرانه او در اختیار دارد. </P> <P align=justify><STRONG>سه گنج از پنج گنج<BR></STRONG>کریستف بورگل تاکنون سه منظومه از خمسه نظامی را به زبان آلمانی ترجمه کرده‌است. "خسرو شیرین" نخستین این ترجمه‌ها است که سال 1980 و در هشتصدمین سال سرایش<IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/khosrow.jpg"> این منظومه منتشر شد. بعدها بورگل این ترجمه را مورد بازنگری قرار داد و نسخه اصلاح شده آن سال 2009 به چاپ رسید. در این میان یک بار نیز عاشقانه "خسرو شیرین" با ترجمه او در کتابخانه ملی شهر وین روخوانی شد که بورگل در یکی از گفت‌وگوهایش ماجرای آن را به این شکل شرح می‌دهد: «هنرپیشه‌ با استعداد وینی، نادیا کایالی از روی ترجمه‌ من، خط اصلی داستان را به شکل گفت‌وگو به اجرا در آورد. این مکالمه‌‌ عاشقانه را نوای دلنشین موسیقی ایرانی همراهی می‌‌کرد. در این مراسم بیش از دویست نفر حضور داشتند و به شدت تحث تأثیر قرار گرفته بودند...» (دویچه وله فارسی)<BR>"اسکندرنامه" دومین منظومه‌ نظامی بود که کریستف بورگل آن را به زبان آلمانی برگرداند و در 1991 منتشر شد. این مثنوی که آخرین منظومه از خمسه نظامی است، چیزی حدود ده هزار و پانصد بیت دارد و نظامی در آن روایات مختلفی را که درباره اسکندر وجود داشته، به نظم کشیده‌است. بورگل به جز ترجمه این منظومه، مقاله‌ای نیز درباره آن نگاشته که "تصویر اسکندر در حماسه نظامی" نام دارد و اسماعیل سعادت آن را به فارسی برگردانده.<BR>و در نهایت سال 1997 بورگل ترجمه منظومه "هفت پیکر" یا "بهرام نامه" را به پایان رساند که با عنوان "ماجراهای شاه بهرام و هفت شاهزاده‌اش" منتشر شد تا به امروز که بار دیگر نام او در کنار نام نظامی بر جلد یک کتاب نشسته‌است و البته این‌بار با عنوان تدوین‌گر، و نه مترجم.</P> <P align=justify><STRONG>این سیزده مقاله<BR></STRONG>"کلیدی به گنجینه حکیم"، مجموعه‌ای از سیزده مقاله است که هر کدام وجه متفاوتی از پنج گنج نظامی را تشریح می‌کند. موضوعاتی که در این مقالات به آنها پرداخته شده، گستره وسیعی است که از عرفان در آثار نظامی تا موضوعی این جهانی‌تر چون تاریخ هنر را دربرمی‌گیرد که ردپای آن را نیز می‌توان در منظومه‌های نظامی پی گرفت. عنوان فرعی کتاب هم "وجوه هنری و انسان‌دوستانه خمسه نظامی گنجه‌ای" است که بر گستردگی موضوعات مورد بحث دلالت دارد.&nbsp;&nbsp; <BR>در مطلب کوتاهی که وبسایت دانشگاه آمستردام درباره این کتاب منتشر کرده، آمده‌است: «نویسندگان این مقاله‌ها بر موضوعاتی چون عرفان، تاریخ هنر، ادبیات تطبیقی، علم و فلسفه تمرکز کرده‌اند. آنها نشان می‌دهند که چگونه دانش کلاسیک یونانی به شکلی منحصر به فرد با تاریخ پارسی و فرهنگ اسلامی در جهان حکیم نظامی درآمیخته می‌شود...»<BR>برخی از نویسندگان این مقالات عبارتند از کامران تلطف (استاد مطالعات خاور نزدیک دانشگاه آریزونا)، کارلو ساکونه (استاد ادبیات فارسی دانشگاه بولونیا)، اصغر سید گهراب (استاد مطالعات فارسی دانشگاه لیدن)، یوهان کریستف بورگل و کریستین ون رایمبیک (تدوین‌گر دوم مقالات کتاب).<BR>پرفسور یوهانس دِ بروجین، استاد بازنشسته مطالعات فارسی&nbsp; دانشگاه لیدن با اشاره به نویسندگان این مقاله‌ها و احاطه آنان بر موضوع می‌نویسد: «فهرست این نویسندگان بیان‌گر [سطح] مطالعات بین‌‌المللی حال حاضر درباره نظامی نیز هست. اگر این اثرِ غنی و چندبُعدی تنها همین یک ویژگی را داشت، باز هم انتشار آن می‌توانست از اهمیت زیادی برخوردار باشد...»&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>درباره تدوین‌گر دوم مقالات<BR></STRONG>اما چنان‌چه آمد مقالات کتاب را دو نفر تدوین کرده‌اند که یکی از آن دو، دکتر کریستین ون رایمبیک (Christine van Ruymbeke)، استاد مطالعات فارسی دانشگاه کمبریج است. او نیز پیش از این کتاب، تجربه مواجهه با شعر نظامی را در قامت یک پژوهشگر داشته، اما از منظری کاملا متفاوت با چهره‌ای چون بورگل و دیگر نظامی پژوهان، این جهان را کاویده‌است. در سال 2007 کتاب "علم و شاعری در ایران قرون میانه" از او منتشر شد که در حقیقت پژوهشی بود درباره گیاهانی که در خمسه نظامی توصیف شده‌اند؛ موضوعی که خود آن را نوعی "دیوانگی" می‌خواند. با این حال این کتاب پایان خوبی برای او داشت، از آن رو که توانست برای حضور در دوره فوق دکترای دانشگاه آکسفورد بورسیه‌ای یک ساله بگیرد.&nbsp; <BR>اثر دیگری که همان سال از او به چاپ رسید، "تاثیرات دوران هلنی بر ادبیات فارسی کلاسیک" نام دارد و هم‌اکنون نیز مشغول نگارش رساله‌ای درباره "قصه‌های کلیله و دمنه" است.&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>این یادداشت را در وبسایت بی بی سی فارسی بخوانید.&nbsp;</STRONG><A href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2011/08/110819_u01_nezami.shtml"><FONT color=#0000ff><STRONG>[کلیک کنید]</STRONG></FONT></A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1313851666">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1313851666 http://www.ehsanabedi.com/?id=1313851666 http://www.ehsanabedi.com/?id=1313851666 <P align=justify><STRONG>«تو» انکار من باش، چه باک!</STRONG></P> <P align=justify><BR><STRONG>توضیح:</STRONG> قاعده این بود که پاسخ من به روزنامه "فرهیختگان" ابتدا در این روزنامه منتشر می‌شد. به همین خاطر هفته گذشته متن را برای مسئولان آن فرستادم که دست‌کم تا امروز از انتشار آن خودداری کرده‌اند. برای من پیغام فرستاده‌اند که اشاره‌های توهین‌آمیز نویسنده روزنامه در یادداشت روز شنبه یازدهم تیر ماه (همان یادداشتی که نیمی از آن متن نامه شخصی اینجانب بوده) ربطی به من نداشته‌است! و بنابراین ضرورتی برای انتشار این جوابیه احساس نمی‌کنند! جالب اینجاست در یادداشت دیگری (مورخ 18 تیر ماه) اعلام کرده‌اند که از دید آنان ماجرا تمام شده‌است (نقل به مضمون) و لابد بهتر است ما هم پی‌گیر حقوق ضایع شده خود نباشیم. به عبارتی بریده‌اند و دوخته‌اند و این وسط باز نیازی به انتشار جوابیه من احساس نمی‌شود. این رفتار اتفاقا برایم قابل درک است و معتقدم این شیوه معمول کسانی است که با منطق و استدلال میانه‌ای ندارند. بنابراین تلاش می‌کنند با سوء استفاده از هرج و مرج موجود، قانون را زیر پا بگذارند و تن به بازی قاعده‌مند ندهند.&nbsp;&nbsp; </P> <P align=center><STRONG>***</STRONG></P> <P align=justify>روزنامه‌ "فرهیختگان" در شماره‌ 592 شنبه 11 تیر ماه 1390، صفحه‌ 9، مطلبی را درباره‌ اینجانب، دبیر پیشین جایزه‌ شعر زنان ایران (خورشید) و خانم نسیم جعفری، برنده‌ سومین دوره‌ این جایزه، با تیتر "عدوی تو نیستم من! انکار توام" (برگرفته از سطری از احمد شاملو با این مضمون: "ابلها مردا! عدوی تو نیستم من! انکار توام") درج کرده که به طور مشخص، لحن توهین‌آمیز آن متوجه من و خانم جعفری بوده است، و از آنجا که این توهین از سوی روزنامه‌ای رسمی صورت گرفته است، لازم می‌دانم به آن پاسخ دهم. <BR>نگارنده‌‌ آن مطلب (مسئول صفحه‌ شعر روزنامه‌ فرهیختگان)، ابتدا به لطفی که به زعم خود، هفته‌ای پیش از آن در حق خانم نسیم جعفری – و احتمالاً جایزه‌ خورشید - مرتکب شده‌است اشاره می‌کند: «حتما خاطرتان هست که هفته پیش یادداشتی در این ستون به قلم داریوش معمار منتشر شد با این عنوان که "چه کسی سارق ادبی است". که به داستان مناقشه بین خانم‌ها رویا زرین و نسیم جعفری می‌پرداخت. ماهیت یادداشت درباره گونه‌های سرقت ادبی بود و مرزبندی‌اش با توارد. آخر سر هم نتیجه گرفته بود که سرقتی از جانب خانم جعفری نسبت به آثار ادبی خانم زرین روی نداده...»<BR>و سپس اضافه می‌کند: «از آنجا که اینجا صفحه‌ شعر است و من هم وظیفه‌ خود می‌دانم اگر حقی از شعر در حال ضایع شدن است به کمک شعر و نه شاعر بیایم؛ تصمیم گرفتم صفحه‌ای در "رثای سرقت ادبی" و تفاوتش با توارد با پایه قرار دادن همین بحث نه کم دوستانه‌ دو شاعر نامبرده تدارک ببینم.»<BR>استنباط منِ خواننده از این دو پاراگراف&nbsp; این است که ظاهراً ایشان، آن لطف (!) را به عنوان حق‌السکوت و باجی قلمداد کرده که به خانم جعفری و جایزه‌ خورشید پرداخته شده‌است. از این روست که پس از آن با خیالی راحت و بدون عذاب وجدان، عزمش را جزم می‌کند که تحت صفحه‌ای به قول خودش "در رثای سرقت ادبی" [در رثای سرقت ادبی یعنی چه؟ در سوگ سرقت ادبی؟! گریه کردن برای مرگ سرقت ادبی و به نیکی یاد کردن از آن؟!] و "تفاوتش با توارد"، هر اتهام اثبات نشده‌ای را اعم از "سرقت" یا "توارد"، به برنده این جایزه نسبت بدهد و حتماً برگزارکنندگان جایزه و خانم جعفری هم دیگر از خجالت آن لطفی که نصیب‌شان شده، روی اعتراض به این حرکت ایشان را نخواهند داشت و یا نباید داشته باشند!<BR>از سطرهای پایین‌تر متن نیز چنین برمی‌آید که برنامه‌ریزی شده بود در همان صفحه‌ای که تحت عنوان بی‌معنای "در رثای سرقت ادبی"، به شکلی مشخص، حیثیت شعری خانم جعفری را نشانه رفته، دفاعیه‌ای به قلم خود او و در کنار متن اتهام‌زنندگان (خانم رؤیا زرین و دوستانشان) چاپ کنند.&nbsp; <BR>در رابطه با این بخش، این سؤال مطرح است که اصلاً چرا باید از ابتدا برای طرح اتهام اثبات نشده‌ و چه بسا، رد شده‌ای، آن هم در روزنامه‌ای رسمی، برنامه‌ریزی کرد و بعد، شخص را واداشت که از خود در برابر آن اتهام که بدون ارائه مدرک و سندی مشخص به او وارد شده، دفاع کند؟ شما در انظار عموم به یک نفر اتهام سنگین "سرقت" را وارد می‌کنید و سپس از او می‌خواهید که از خودش دفاع کند. این با کدام منطق و معیار اخلاقی جور درمی‌آید؟ بگذریم که اصلا چنین تهمت و افترایی یک جرم است و امکان پی‌گیری قضایی دارد. <BR>اما حیرت‌انگیزتر از این مسئله، انتشار ایمیل شخصی خانم جعفری به تمام و کمال است که در واکنش به درخواست آقای مسئول صفحه تنها برای ایشان نوشته شده‌، نه برای خوانندگان روزنامه و نه هیچ کس دیگری. چرا باید این نامه را بدون اجازه نویسنده آن منتشر کرد و تازه ادبیات آن را هم به سخره گرفت؟ [اگر خانم جعفری می‌دانست که ایمیل او سر از روزنامه درمی‌آورد، احتمالا یک مقاله تئوریک می‌نوشت که نفع بیشتری از آن عاید مسئول آن صفحه شود.] از ظاهر امر برمی‌آید که قصد آن روزنامه‌نگار افشاگری بوده‌است [افشاگری که البته اجازه نمی‌خواهد]، اما افشای چه چیزی؟ ایشان می‌نویسد که مرا مورد تهدید و توهین قرار داده‌اند (نقل به مضمون). و ظاهرا توهین خانم جعفری به ایشان این بوده‌است که عمل‌شان را "غیراخلاقی" دانسته و تهدید هم چنین بوده که از آنها شکایت خواهد کرد. هر ناظر بی‌طرفی مسلما اذعان خواهد داشت که این یک پاسخ طبیعی از سوی هر شخصی است که حیثیتش را نشانه می‌روند و او را "سارق" می‌خوانند، گرچه&nbsp; این پاسخ به مذاق نویسنده روزنامه فرهیختگان خوش نمی‌آید، چون برنامه‌هایش را به هم ریخته‌است. <BR>اما این همه ماجرا نیست. ایشان در قلمرو خودمختارش، یعنی صفحه شعر روزنامه "فرهیختگان"، مرا نیز از لطف خود بی‌نصیب نگذاشته و متن ایمیل شخصی من برای دبیر بخش ادب و هنر روزنامه فرهیختگان - که رونوشتش را از باب احترام به مسئول صفحه شعر روزنامه برای ایشان فرستاده بودم – را به طور کامل منتشر می‌کند. خوشبختانه من هیچ ابایی از انتشار عمومی نامه‌هایم ندارم، چون مطلب شرم‌آوری در آنها وجود ندارد. در این نامه هم - چنان که از نظر خوانندگان محترم دور نمانده باشد - از دبیر ادب و هنر روزنامه پرسیده‌ام که آیا واقعا می‌خواهید این اتهام‌های بی‌اساس را منعکس کنید یا نه و در ادامه دغدغه‌های خانم جعفری را منتقل کرده‌ام که همه آنها را قابل درک و احترام می‌دانم. <BR>در اینجا به عنوان دبیر سه دوره جایزه شعر زنان ایران (خورشید) باید بگویم که من برای آثار هر دو شاعر، خانم‌ها رؤیا زرین (برنده نخستین دوره جایزه خورشید) و نسیم جعفری (برنده دوره سوم این جایزه)، به یک میزان ارزش و احترام قائلم، اما این احترام منجر به این نمی‌شود ادعایی را که به اشتباه از سوی یکی از این دو، (خانم زرین) مطرح شده، بپذیرم و با صراحت اعلام می‌کنم که کتاب برگزیده سومین دوره جایزه خورشید را در برابر اتهامات ناروای وارد شده به آن، اثری قابل دفاع می‌دانم. اما از آنجا که تاکنون چندین و چند منتقد شناخته شده به شکلی مستدل به رد این اتهامات پرداخته‌اند، و در عین حال، برای پرهیز از دامن زدنِ بیشتر به حاشیه، ذکر دوباره‌ و چندباره دلایل دفاع منتقدان از این اثر را دیگر لازم نمی‌دانم. <BR>در نهایت نویسنده روزنامه فرهیختگان با استناد به نامه‌های من و خانم جعفری می‌نویسد: «اگرچه در روزگار دموكراسی‌های پیشرو زندگی می‌كنیم، هنوز هم تهدید و توهین و هماورد‌طلبی جواب می‌دهد و می‌تواند آدم ترسویی مانند من را از میدان به در كند.»<BR>و اما پاسخ من به این بخش از صحبت‌های ایشان: یک، بهتر است بدانید که شجاعت در چاپ نامه‌های شخصی این و آن نیست. زمینه‌های زیادی این روزها برای اثبات شهامت وجود دارد که به طور حتم چاپ بدون اجازه نامه‌های شاعران، جزو آنها نمی‌تواند باشد. و دو این‌که، اتفاقاً به باور من، توهین و تهدید در این روزگار دیگر جواب نمی‌دهد، چنان‌چه من علی‌رغم این فضای مسمومی که بر هر متنی، حاشیه‌ای رقم می‌زند، سال‌هاست که بر موضع مستقل خود باقی مانده‌ام و از ادامه مسیر نیز دلسرد نخواهم شد.</P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1310534470">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1310534470 http://www.ehsanabedi.com/?id=1310534470 http://www.ehsanabedi.com/?id=1310534470 <P align=justify><STRONG>"شیعه و کاتولیسیسم، ضد زن نیستند"<BR><BR>تهران ریویو - احسان عابدی<IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/bucar.jpg"></STRONG></P> <P align=justify><STRONG>گزیده‌ای از مصاحبه:</STRONG> «هر کنش فمینستی در داخل یک متن رخ می‌دهد: کاتولیسیسم و اسلام شیعی به واقع نمونه‌هایی هستند که در آن اقتدار مردانه به تقویت آموزه‌های پدرسالاری یاری رسانده‌است، اما خود این سنت‌ها ضد زن یا متضاد با پیشرفت زنان نیست.» </P> <P align=justify>«در ایران هیچ خط ممیزه‌ای نه میان مذهب و اخلاق وجود دارد و نه همچنین، میان سیاست و مذهب. برای مثال، در قانون اساسی ایران این مسائل مبهم گذاشته شده و مقامات اخیر حکومت ایران نیز که اغلب به مخالفان سیاسی خود اتهاماتی اخلاقی را نسبت می‌دهند، این مسائل را همچنان در ابهام نگه می‌دارند.»</P> <P align=justify>«مؤثرترین تاکتیک‌ها در مقابله با بنیادگرایی، آنهایی هستند که در عین وفاداری به سنت (مطابقت)، آن سنت را به سمت سویه‌هایی جدید می‌برند (خلاقیت).»</P> <P align=center><STRONG>***</STRONG></P> <P align=justify>دکتر الیزابت م.بوکار، استادیار دانشگاه نورث کارولینا در رشته مطالعات ادیان، به تازگی کتابی منتشر کرده‌ که در جریان آن به مقایسه فمینیسم در آمریکا کاتولیک و ایران شیعه پرداخته‌است. این مقایسه شاید در نگاه اول عجیب و چالش‌برانگیز به نظر برسد، اما چالش‌برانگیزتر از موضوع کتاب، دیدگاه‌های بوکار درباره فمینیسم و ماهیت شیعه و کاتولیسیسم است. بوکار معتقد است که شیعه و کاتولیسیسم گرچه در عمل به اقتدار پدرسالارانه یاری رسانده‌اند، اما در اصل ضد زن نیستند. این گفته برخلاف نظر بسیاری از محققان فمینیسم است و رویکرد دیگری را به این دو مذهب نشان می‌دهد. <BR>کتاب الیزابت بوکار "تطابق خلاقانه: سیاست‌های فمینیستی زنان کاتولیک آمریکا و شبعه ایران" نام دارد که مارچ 2011 توسط انتشارات دانشگاه جورج تاون چاپ شده‌است. <BR>درباره این کتاب و همچنین مسائل و مصائبی که زنان در دو جامعه شیعی ایران و کاتولیک آمریکا با آن مواجه هستند، گفت‌وگویی با او انجام داده‌ایم که می‌خوانید. <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[ادامه مطلب]</ASP-Rider:more></P> <P align=justify><ASP-Rider:more></ASP-Rider:more><STRONG>مقایسه جنبش‌های فمینیستی در دو جهان کاتولیک و شیعه شاید تا حدی دور از ذهن به نظر برسد. چه شباهت‌هایی میان این جنبش‌ها در ایران و جامعه‌ای چون آمریکا وجود دارد؟<BR></STRONG>من فکر می‌کنم که همین دور از ذهن بودن یا منحصر به‌فرد بودن موضوع است که در اصل مرا به سمت مطالعه آن کشاند. گرچه آثار پژوهشی بسیاری درباره سیاست‌های فمینیستی در این دو جهان نوشته شده‌، [با این حال] من اعتقاد راسخ دارم که مقایسه دقیق بین سنت‌ها و اعمال مذهبی متفاوت و مقابله اصولی آنها با یکدیگر می‌تواند به درک ما از آنها یاری برساند. منظور من از این که می‌گویم شباهت‌هایی میان این دو گروه وجود دارد، این نیست که زنان در هر دو این جوامع در پی یک چیز هستند، بلکه من پاره‌ای شباهت‌ها را در رابطه با تعهدات آنها به سنت‌های مذهبی مخصوص خود، تشخیص داده‌ام، به‌خصوص شیوه‌ای که آنها به احکام روحانیون و تعاریف آنها از زن خوب کاتولیک و شیعه، واکنش نشان می‌دهند. برای مثال، زنان در هر دو بافت اجتماعی با استفاده از تجربیات خود به عنوان مادر، مباحثی را طرح می‌کنند که در عمل با برخی از جنبه‌های آموزش دینی متعارض است و آن را نفی می‌کند؛ چه آنانی که به خاطر حق حضانت فرزند برای زنان پس از طلاق مبارزه می‌کنند (در مورد زنان شیعه) و چه آنانی که بحث نگرشی کلی‌تر درباره اخلاق جنسی را مطرح می‌کنند و این را که باید به این موضوع فراتر از قضیه تولید مثل نیز نگاه شود (در مورد زنان کاتولیک).&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>به نظر می‌رسد شما این دیدگاه را نفی می‌کنید که دو مذهب کاتولیک و شیعه به طور ذاتی خصم فمینیسم هستند. دلایل شما چیست؟ <BR></STRONG>این سوال بسیار خوبی است و درست به اصل مطلبی اشاره کرده‌اید که من سعی دارم درباره آن بحث و گفت‌وگو کنم. اول، ساده بگویم که نه اعتقادی دارم به این ادعا که "فمینیسم" فقط همان چیزی است که زنان غربی، لیبرال یا سکولار فکر می‌کنند که هست و نه شاهدی برای اثبات آن سراغ دارم. پژوهش‌گران دیگری به خطرات برنامه‌های فمینیست غربی اشاره کرده‌اند که در طلب نجات زنان مسلمان یا کاتولیک از مردان و مذهب‌شان است و این‌که چطور فرضیات حاکم را درباره برتری برخی شکل‌های زندگی سکولار بر دیگر شکل‌ها توجیه می‌کند.<BR>دوم، بر اساس دریافت من، سیاست‌های فمینیستی، ایدئولوژی‌هایی را که زن و تجربیات زنانه را بد جلوه می‌دهد، به چالش می‌کشد. برخی از آنها ریشه در گفتمان دینی دارند و برخی هم نه. من تعمدا&nbsp; نگفتم که منظور من از "بد جلوه دادن" چیست، چرا که تعریفِ آن به چشم‌انداز و بافت جامعه‌ای که زنان در آن زندگی می‌کنند، بستگی دارد. <BR>در نهایت، اگر به آن‌چه که زنان کاتولیک و شیعه واقعا دارند انجام می‌دهند، نگاه کنیم، با تلاش‌های مبتکرانه و شگفت‌انگیزی در جهت حمایت از زنان در مقابل چیزی مواجه می‌شویم که از دید ناظر بیرونی ممکن است مشکلی بر طرف ‌نشدنی به نظر بیاید. هر کنش فمینستی در داخل یک متن رخ می‌دهد: کاتولیسیسم و اسلام شیعی به واقع نمونه‌هایی هستند که در آن اقتدار مردانه به تقویت آموزه‌های پدرسالاری یاری رسانده‌است، اما خود این سنت‌ها ضد زن یا متضاد با پیشرفت زنان نیست. </P> <P align=justify><BR><STRONG>آیا می‌توان از شیعه و کاتولیک تفسیرهایی در جهت برابری جنسیتی و آزادی زنان به دست داد؟<BR></STRONG>بله، هر دو سنت تعالیمی دارند که نظریه برابری زنان با مردان را تایید می‌کند. آنها به مانند هم معتقد به مکمل بودن جنسیت‌ها هستند، بدین مفهوم که مردان و زنان وظایف و حقوق متفاوتی دارند، اما صاحب منزلت انسانی و استعداد معنوی یکسانی هستند.&nbsp; </P> <P align=justify><IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/bucar1.jpg"><BR><STRONG>مسئله‌ای چون آزادی حجاب یا سقط جنین را در چارچوب اصول شیعه و کاتولیسیسم چگونه می‌توان توضیح داد؟ آیا می‌توان شیعه یا کاتولیک ماند و در عین حال به این دو مسئله نیز باور داشت؟ <BR></STRONG>شما به دو مسئله بسیار حساس در هر دو سنت اشاره کرده‌اید: سقط جنین در کلیسای کاتولیک و حجاب در جمهوری اسلامی ایران. در هر دو مورد، موضع رسمی لزوما مورد حمایت جامعه نیست. در مورد سقط جنین، نظرسنجی‌هایی داریم که به وضوح نشان می‌دهد تقریبا هیچ تفاوتی میان تعداد کاتولیک‌های آمریکایی و کاتولیک‌های غیرآمریکایی در رابطه با پذیرش اخلاقی سقط جنین وجود ندارد. به بیانی دیگر، علی‌رغم محکومیت سقط جنین توسط واتیکان، بسیاری از کاتولیک‌های آمریکا (تقریبا 40%) معتقدند که این انتخاب زن است. حجاب در ایران اجباری است و اگر زنان "بد حجاب" باشند، این امکان وجود دارد که با مجازات‌های قانونی مواجه شوند (مانند جرایم مالی). بدین خاطر، کمتر گزارش می‌شود که کسی به مقابله با نظام پوششی اسلامی برای زنان برخاسته باشد. این یعنی که بسیای از زنان به شکلی شخصی و نه عمومی، فقط با غر زدن درباره این قوانین، خود را راضی می‌کنند و در عین حال، منظور من فقط&nbsp; زنانی نیست که خود را "سکولار" یا "غرب‌گرا" فرض می‌کنند. حتی زنانی که می‌گویند در صورت تغییر قانون نیز حجاب خود را حفظ خواهند کرد، از نوع اجباری حجاب بیزارند، چرا که به انحاء گوناگون صلاحیت زنان برای "انتخاب" حجاب از سر دین‌داری را زیر سئوال می‌برد.&nbsp;&nbsp; <BR>&nbsp;</P> <P align=justify><STRONG>برخی می‌گویند پاره‌ای قوانین که در جهت محدود کردن زنان به تصویب می‌رسد، بار اخلاقی دارند و نه مذهبی. مرز اخلاق و مذهب کجاست؟ <BR></STRONG>این سوال در رابطه با موقعیت اخیر ایران بسیار اهمیت دارد. ما می‌توانیم از جوانب مختلفی به آن بپردازیم. از یک طرف در ایران هیچ خط ممیزه‌ای نه میان مذهب و اخلاق وجود دارد و نه همچنین، میان سیاست و مذهب. برای مثال، در قانون اساسی ایران این مسائل مبهم گذاشته شده و مقامات اخیر حکومت ایران نیز که اغلب به مخالفان سیاسی خود اتهاماتی اخلاقی را نسبت می‌دهند، این مسائل را همچنان در ابهام نگه می‌دارند.<BR>از طرف دیگر، من فکر می‌کنم که سوال شما گویای سطحی از ناامیدی در ایران است از آن رو که همه قوانین به‌طور فرضی اسلامی هستند و همین امر نیز اصلاح آنها را دشوار می‌کند. برای مثال، زنانی که برای اصلاح قوانین تبعیض‌آمیز جنسی در ایران تلاش می‌کنند، اغلب این بحث را پیش می‌کشند که این قوانین ریشه در فرهنگ پدرسالارانه دارد تا آن‌که بر اساس فقه یا عقاید شرعی اسلامی باشد. به بیانی دیگر، اصلاحات توجیه‌‌پذیر است، چرا که این قوانین بر پایه شریعت بنا نشده‌اند. آنها این بحث را مطرح می‌کنند که قوانین محدودکننده آزادی زنان، دقیقا در مغایرت با اصول شرعی و اخلاقی اسلام است و به نظرم اغلب هم درست می‌گویند.&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>با توجه به تحقیقاتتان، به گمان شما جنبش زنان ایران اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد؟ و چه دورنمایی را برای آن متصور هستید؟<BR></STRONG>این سوال با توجه به وضعیت اخیر سیاست ایران، دشوار به نظر می‌رسد. ظاهراً زمان ایجاد تغییر در ایران فرا رسیده، اما برای من بسیار سخت است که پیش‌بینی کنم این تغییر ممکن است به چه چیزی بیانجامد. بگذارید این‌گونه بگویم که به عنوان یک آمریکایی، مسلماً در چنین جایگاه ممتازی قرار نگرفته‌ام که بتوانم یا اجازه داشته باشم دیگر جنبش‌های فمینیستی را مورد قضاوت قرار دهم. آمریکا مشکلات خودش را دارد و در پاره‌ای موارد، زنان ایرانی از حقوق بسیار بهتری برخوردارند. برای مثال من اغلب به دانشجویانم، قوانین سخاوتمندانه‌ ایران در مورد زایمان و اشتغال را یادآور می‌شوم، قوانینی که برای مادران شیرده حق مرخصی قائل است. در دانشگاه خود من، به هنگام مرخصی زایمان، هیچ حقوقی پرداخت نمی‌شود. من سه ماه پس از تولد دخترم برگشته بودم سر کلاس و یک دوره کامل و سنگین را تدریس می‌کردم. عادت بدی که آمریکایی‌ها دارند این است که درباره دیگران به بدترین شکل ممکن قضاوت می‌کنند، به‌خصوص درباره زنان دیگر و به‌خصوص درباره زنان مسلمان. مسائل به این سادگی‌ها هم نیست.&nbsp;&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>استراتژی موثر جنبش زنان در مقابله با بنیادگرایی شیعی یا کاتولیک چه می‌تواند باشد؟ <BR></STRONG>مسلماً تطابق خلاقانه! منظورم از این عبارت این است که مؤثرترین تاکتیک‌ها در مقابله با بنیادگرایی، آنهایی&nbsp;هستند که در عین وفاداری به سنت (مطابقت)، آن سنت را به سمت سویه‌هایی جدید می‌برند (خلاقیت). در کتابم، پنج تاکتیک بیانی خاص را مطرح کرده‌ام که عبارتند از نمادگرایی، زایش، هرمنوتیک، تجسم و چیزی که من نامش را "تجدید انتشار" می‌گذارم. این تاکتیک‌ها با در نظر گرفتن جنبه‌های بنیادین سنت، نشان می‌دهد که تجربیات زنان (به طور مثال، به عنوان مادر) چگونه می‌تواند بینشی را در مورد معنای زن شیعه یا کاتولیکِ خوب ایجاد کند؛ بینشی که مردان روحانی احتمالا نمی‌توانند از آن شناختی داشته باشند.&nbsp;&nbsp;&nbsp; </P> <P><A href="http://tehranreview.net/articles/8800">این&nbsp;گفت‌وگو را در وبسایت&nbsp;تهران ریویو&nbsp;بخوانید.<BR></A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1305880519">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1305880519 http://www.ehsanabedi.com/?id=1305880519 http://www.ehsanabedi.com/?id=1305880519 <P dir=ltr align=justify><STRONG>An Interview with Elizabeth Bucar on the challenges Iranian and American women face;</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify><STRONG>“Shii and Catholicism are not anti-women” </STRONG></P> <P dir=ltr align=justify><STRONG>By Ehsan Abedi</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify>Dr. Elizabeth M. Bucar is an assistant professor of religious studies at the University of North Carolina at Greensboro. She has recently published a book in comparing the feminist politics of U.S. Catholic to Iranian Shi’i women. Such a comparison might have seemed strange and challenging at first glance, but Bucar’s views on feminism and nature of Shii and Catholicism even seem more challenging than the subject of her book. She believes that Catholicism and Shii Islam themselves are not anti-women though they are simply examples in which male authority has helped support patriarchal teachings. Such a view seems totally different from the viewpoint of many other scholars on the issue and can be considered as a new approach to the two religions.&nbsp; <BR>Elizabeth Bucar’s “Creative Conformity: The Feminist Politics of U.S. Catholic and Iranian Shi'i Women” was published in March 2011 by Georgetown University press. We interviewed with her on her book and the problems Iranian Shi’i and U.S. Catholic women face.<?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>&nbsp;[click to continue]</ASP-Rider:more><BR>&nbsp;<BR><STRONG><IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/bucar.jpg">It might have been strange to compare feministic movements in Catholic and Shi’i worlds. What are the similarities between such movements in Iranian and American societies?<BR></STRONG>I think the strangeness, or rather uniqueness, is what originally drew me to this case study.&nbsp; Although much scholarly work has been written on feminist politics in these two worlds, I am a firm believer that careful comparison can help us understand different religious traditions and practices by placing them in relief against each other. The similarities I found were not that women in these two worlds “want the same things.” Rather I found some semblance in the way they engage their respective religious traditions, particularly the way they respond to clerical directives about what it means to be a good Catholic or Shii women. For example, women it both contexts leverage their experiences as mothers to make arguments that push back against some aspects of clerical teaching, whether they are fighting for women’s legal custody of children after divorce (in the case of Shii women) or arguing for a more holistic view of sexual ethics beyond procreation (in the case of Catholic women).</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>You seem not to believe that Catholicism and Shi’ism are essentially against Feminism. What are your reasons for refuting such a view? <BR></STRONG>This is a very good question, and cuts right to the heart of part of what I am trying to argue. First, I simply don’t believe--nor do I find evidence to support--the claim that “feminism” is merely what western, liberal, or secular women think it is. Other scholars have argued for the danger of western feminist agendas that seek to “save” Muslim or Catholic women from their men and from their religion, and how this is grounded in imperial assumptions about the superiority of some forms of secular life over all others.<BR>Second, I understand feminist politics to be anything that challenges ideologies that misrepresent women or women’s experiences. Some of these are based in religious discourse, some are not. I intentionally leave undefined what counts as misrepresentation since this will depend to some on a woman’s perspective and context. Finally, if we look at what actual Catholic and Shii women are doing, we find incredibly innovative attempts to advocate on behalf of women within what to an outsider might seem insurmountable odds. Every feminist action takes place within some context: Catholicism and Shii Islam are simply examples in which male authority has helped support patriarchal teachings, but the traditions themselves are not anti-women or antithetical to women’s flourishing.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Do Catholicism and Shia believe in gender equality and women's freedom indeed? According to which principles they do? <BR></STRONG>Yes, both traditions have teachings that support a view of women as equitable to men.&nbsp; They share a stance of gender complementarity, in which men and women have different duties and rights, but have equal human dignity and spiritual capacity.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG><IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/bucar1.jpg">How can we explain the issues such as freedom of wearing or not wearing a veil and abortion under the principles of Shi’ism and Catholicism? Can we stay Shi’ite or Catholic and believe in such issues as well?<BR></STRONG>You mention the two “hot button” issues in both traditions: abortion in the Catholic church and hijab for the Islamic Republic of Iran.&nbsp; In both cases, the “official” position is not necessarily supported by the community. In the case of abortion, we have polls that clearly show there is almost no difference between rank-and-file American Catholics and American non-Catholics in terms of the moral acceptability of abortion. In other words, despite the Vatican’s condemnation of abortion, many U.S. Catholics (approximately 40%) believe it is a woman’s choice.&nbsp; In Iran, hijab is compulsory, and women potentially face legal punishments (e.g., fines) if they wear “bad hijab,” thus few will go on the record as being against Islamic dress code for women.&nbsp; That said, many women are happy to complain about the law off the record, and I don’t just mean women who see themselves as “secular” or “western.” Even women who say they would continue to veil even if the law was changed dislike the compulsory&nbsp; nature of veiling, which in many ways takes away a women’s ability “to choose” to veil for pious reasons. </P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Some believe that some of the laws being approved to limit women are not approved because of religion, but because of morality. What are the boundaries between religion and morality?<BR></STRONG>This is a very important question for the current situation in Iran. We can answer it in a number of ways.&nbsp; On one hand, in Iran there is no clean line between not only religion and morality, but also between politics and religion. The Iranian constitution, for example, blurs this line, as do the current Iranian authorities who often prosecute political dissidents perceived for moral crimes. On the other hand, I think your question expresses a level of frustration in Iran that all Iranian laws are supposedly “Islamic” which makes their reform difficult. For example, one argument often made by women trying to reform gender discriminatory laws in Iran is that these laws have their roots in cultural patriarchy rather than sound fiqh, or Islamic legal thought. In other words, reform is justified because these are not laws based in sharia.&nbsp; They argue, and I think often rightly so, the laws that limit women’s freedoms are actually contrary to fundamental Islamic ethical and legal principles.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>According to your researches, what do you think about the step Iranian feminism movement has reached? And how do you forecast its future?<BR></STRONG>This is such a difficult question given the current state of Iranian politics.&nbsp; Iran seems to be in such a moment of change, but I am hard pressed to predict where that change may lead.&nbsp; Let me also say that as an American, I certainly don’t stand in some privileged place from which I can or should judge other feminists movements.&nbsp; The US has its own problems, and on some issues Iranian women have much better rights.&nbsp; For example I often remind my students of the generous maternity and employment laws in Iran, that give time off to breast feeding mothers.&nbsp; At my own university, there is no paid maternity leave. I was back at the front of the classroom, teaching a full course load, three months after the birth of my daughter. Americans have a bad habit of judging others as worse off, especially other women, and especially other Muslim women. It is rarely this simple.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>What are the most effective strategies for feminism movements to confront Shia or Catholic Fundamentalism?&nbsp; <BR></STRONG>Creative conformity of course!&nbsp; What I mean by this is that the most effective tactics against fundamentalism are those that are faithful to the tradition (conform) and yet take the tradition someplace new (creative). In the book I discuss five specific rhetorical tactics focused on symbolics, procreation, hermeneutics, embodiment, and what I call “republication.” These tactics take fundamental aspects of the tradition and show how women’s experiences (as mothers, for example) provide insights into what it means to be a good Shii or Catholic woman that male clerics can not possibility know. </P> <P dir=ltr align=left>&nbsp;<A href="http://tehranreview.net/articles/8787">Read the interview on Tehran Review website</A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1696712700">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1696712700 http://www.ehsanabedi.com/?id=1696712700 http://www.ehsanabedi.com/?id=1696712700 <P align=justify><STRONG>احسان عابدی</STRONG></P> <P align=justify>هزار و چند سال قبل، پهلوان اسطوره‌ای ایران، رستم با قلم فردوسی جان دوباره‌ای گرفت و در کارزار با اهریمنان و دشمنان ایران، دلاوری‌ها کرد، آن‌چنان که در گذر زمان بدل به معروف‌ترین قهرمان ایرانی و سمبل رشادت و نیرومندی شد. <BR>فردوسی در شاهنامه نوشت: «که رستم یلی بود از سیستان / منش کردمی رستم داستان» و با این بیت بر نقش انکارناپذیر خود در خلق و پرداخت شخصیت بی‌همتای این قهرمان تاکید کرد، اما بی‌راه نرفته‌ایم اگر بگوییم که رستم نیز اسطوره فردوسی را خلق کرد و به او امکان زندگی در طول سده‌ها را داد، مثل اولیس که هومر شاعر، جاودانگی و شهرتش را مدیون اوست. در این مورد نیز شهرت رستم و فردوسی با یکدیگر پیوند یافته‌است؛ گاه حتی رستم از خالق خود پیشی می‌گیرد و به واسطه جنگاوری‌های او، فردوسی و شاهنامه نیز بهانه خودنمایی پیدا می‌کنند، به‌ویژه در میان غیرپارسی زبانان و یا به‌طور خاص‌تر، غربی‌ها؛ خوانندگانی از این دست، اغلب به برش‌ها و فصل‌هایی کوتاه از شاهنامه دسترسی دارند و تنها بخشی از این کاخ نظم و شکوه بی‌نظیر آن را درمی‌‌یابند، آن هم بخش‌هایی که رستم و نبردهایش به آن جلوه دیگری بخشیده‌است. <BR>در حقیقت، شیوه‌ای که در ترجمه شاهنامه فردوسی به زبان‌های غربی تاکنون رایج بوده، مبتنی بر گزینش فصل‌‌های درخشان آن است که در بیشتر آنها "رستم" نقش‌آفرینی می‌کند. رویارویی او با اسفندیار یا کشته شدن سهراب به دست رستم، همواره از مضامین مورد توجه ایران‌شناسان و مترجمان شعر پارسی بوده و ترجمه‌های بسیاری از این فرازهای شاهنامه به زبان‌های مختلف منتشر شده‌‌‌است.</P> <P align=justify><STRONG>از نمونه‌های قدیم؛ ترجمه روکرت<BR></STRONG>یکی از نمونه‌های قدیمی، ترجمه فردریش روکرت (Friedrich Rückert) از تراژدی "رستم و سهراب" است. روکرت شاعری بود زاده شهر شوانیفورت آلمان در اواخر قرن 18 میلادی که شوق شرق و زبان‌های شرقی او را به سوی ادبیات فارسی و ترجمه اشعار حافظ، سعدی، مولوی و در نهایت، فردوسی، سوق داد. آنه ماری شیمل (دیگر شرق‌شناس شهیر آلمانی)، ترجمه روکرت از حافظ را «کامل‏ترین و معتبرترین ترجمه» از این شاعر پارسی به زبان آلمانی می‌داند و بر ارزش آن صحه می‌گذارد. اما اینجا صحبت سر شاهنامه و داستان‌های شگرف آن است که روکرت را شیفته خود کرده بود، به‌خصوص فراز "رستم و سهراب" که بنا به ذات تراژیک داستان، واجد کیفیتی غم‌انگیز و تکان‌دهنده است. شیمل ترجمه روکرت از این داستان را «حزین و دلنشین» می‌خواند و وفادار به متن. <BR>این ترجمه سال 1838 به سرانجام رسید و از آن زمان بارها تجدید چاپ شده‌‌‌ که آخرین آن مربوط به چند ماه پیش است (فوریه 2011)، اما این‌بار تراژدی "رستم و سهراب" نه به شیوه کلاسیک (کاغذ و چاپ)، بلکه به صورت الکترونیکی منتشر شده‌است.</P> <P align=justify><STRONG>از نمونه‌های متاخر؛ ترجمه‌‌ کلینتون<BR></STRONG>یک و نیم قرن پس از فردریش روکرت، تراژدی منظوم رستم و سهراب توسط ایران‌شناسی دیگر به نام جرومی دبلیو کلینتون به شعری سپید برای خوانندگان انگلیسی زبان تبدیل شد؛ گرچه در این فاصله طولانی شاعران و ایران‌شناسان دیگری این تراژدی را به زبان انگلیسی برگردانده بودند، مانند ماتیو آرنولد در نیمه دوم قرن 19. در حقیقت، نمونه جرومی کلینتون از متاخرترین ترجمه‌های رستم و سهراب به یک زبان غربی است که سال 1988 منتشر شد. <BR>جرومی کلینتون (1937 – 2003) استاد ادبیات و زبان فارسی در دانشگاه‌‌ پرینستون بود. قبل از انقلاب اسلامی چند سالی سمت مدیریت موسسه آمریکایی مطالعات ایران را برعهده داشت و همین خود دلیلی بود برای زندگی در تهران و آشنایی بیشتر با فرهنگ و ادبیات ایرانی. در همان سال‌ها بود که کتاب "بررسی انتقادی دیوان منوچهری دامغانی" را منتشر کرد، اما شهرت کلینتون بیشتر به واسطه شاهنامه و ترجمه فصل‌هایی از آن است، چنان‌چه پس از مرگ او، دوست و همکار ایرانی‌اش، دکتر احمد کریمی حکاک مقاله‌ای نوشت که عنوان «درگذشت یک فردوسی شناس» (Loss of a Ferdowsi scholar) را بر خود داشت. <BR>کلینتون چند سال پس از ترجمه "تراژدی رستم و سهراب"، بار دیگر به سراغ شاهنامه و قهرمان معروف آن، رستم می‌رود و داستان "رستم و اسفندیار" را ترجمه می‌کند. این ترجمه سال 1999 با عنوان "در چنگال اژدها" منتشر شد و آن‌قدر ارزشمند بود که جایزه ترجمه لوئیس راث در سال 2002 را نصیب جرومی کلینتون کند. </P> <P align=justify><STRONG>کامل‌ترین نمونه؛ ترجمه دیک دیویس<BR></STRONG>از میان همه نمونه‌ها به نظر می‌رسد که ترجمه دیک دیویس می‌تواند زمینه بهتری برای شناخت غربی‌ها از اسطوره رستم به دست ‌دهد، چرا که در نوع خود از همه آنها کامل‌تر است. به بیانی دیگر، او به یک نبرد یا تنها فرازی از زندگی قهرمان ایرانی اکتفا نکرده، بلکه داستان رستم را از آغاز تا انتها روایت کرده‌است؛ تولد معجزه‌آسای رستم به یاری سی‌مرغ، سال‌های جوانی، عشق‌‌بازی با تهمینه، نبرد تراژیک پدر با پسر، گذشتن از هفت خوان، رهایی بیژن به دست او، کشتن اسفندیار و در نهایت مرگ غم‌انگیز رستم، تعدادی از فصل‌هایی هستند که در کنار یکدیگر کتاب "رستم: قصه‌های عشق و جنگ" را شکل می‌دهند. <BR>دیک دیویس (شاعر و مترجم انگلیسی) هم‌دوره جرومی دبلیو کلینتون است. زمانی که کلینتون ترجمه رستم و اسفندیار را منتشر کرد، دیویس بزرگ‌ترین پروژه ادبی زندگی‌اش را به نیمه رسانده بود. این پروژه، فراهم آوردن متنی به نسبت کامل از شاهنامه فردوسی در زبان انگلیسی بود که اجرای آن قریب به هفت سال به طول انجامید (1996 تا 2003). در حقیقت، کار سخت دیک دیویس این ترجمه بود و می‌توان کتاب "رستم: قصه‌های عشق و جنگ" را پاره‌ای درخشان از آن دانست که سال 2007 به شکلی مستقل منتشر شد (گیریم با برخی تفاوت‌ها).<BR>رویکردی که دیویس در ترجمه شاهنامه داشته، متفاوت از اسلاف خود است؛ نه شاهنامه را کامل به نظم ترجمه کرده و نه کامل به نثر. به شعر سپید نیز در این مورد چندان اطمینانی نداشته‌است. از این رو به ترکیبی از نظم و نثر رسیده‌ که ریشه در سنت نقالی ایرانیان دارد، به این مفهوم که لحظه‌‌های معمولی اثر را به نثر درآورده و لحظه‌های حسی و عاطفی آن را به نظم.<BR>این ترجمه نیز اقبال والایی داشته، به‌طوری که یک‌بار توسط نشریه واشنگتن پست به عنوان بهترین ترجمه سال برگزیده شد و بار دیگر نیز جایزه National Endowment for the Humanities را تصاحب کرد.</P> <P align=justify><STRONG>نمونه‌ای متفاوت؛ کمیک استریپ رستم<BR></STRONG>در نهایت به نمونه‌ای از هر حیث متفاوت می‌رسیم، نمونه‌ای که دیگر نمی‌توان نام ترجمه را بر روی آن گذاشت. اینجا رستم از متن اصلی دور می‌افتد و مستقل از شاهنامه و فردوسی ادامه حیات می‌دهد؛ قدم به سرزمین‌های دوردست می‌گذارد و مانند میلیون‌ها ایرانی که در این سال‌های اخیر مهاجرت کرده‌اند، او نیز در فرایند سازگاری و مطابقت با فرهنگ سرزمین‌ میزبان شرکت می‌جوید. به عبارتی، مجموعه کمیک استریپ رستم، تصویری دیگر از این قهرمان ارائه می‌کند که بیشتر از آن‌که ایرانی باشد، غربی‌ست. <BR>اولین جلد از این مجموعه سال 2005 منتشر شد که نام "رستم و سهراب" را بر خود داشت در حالی که از عناوین سه جلد دیگر نمی‌توان حدس زد کدام بخش از شاهنامه الهام‌بخش نویسندگان و طراحان آن بوده‌است. این عناوین عبارتند از "بازگشت پادشاه"، "نبرد با دیوها" و "در جستجوی پادشاه". <BR>مجموعه نیز حاصل همکاری بروس بهمنی (نویسنده و ویراستار)، روبرت ناپتون (نویسنده و ویراستار)، کامرون دورقی (ویراستار)، جیمی دورقی (ویراستار) و کارل آلتستاتر (تصویرساز) است (چهار ایرانی مهاجر در کنار هنرمندی غربی) و به نظر می‌رسد که طرفداران خود را بیشتر از میان نسل دوم ایرانیان مهاجر پیدا کرده‌است. </P> <P><STRONG><A href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2011/05/110516_l23_persian_lan_gel_rostam_shahnameh.shtml">* این یادداشت را در وبسایت بی بی سی فارسی بخوانید.</A></STRONG></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1305567478">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1305567478 http://www.ehsanabedi.com/?id=1305567478 http://www.ehsanabedi.com/?id=1305567478 <P align=justify><STRONG>احسان عابدی</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>هیبت فردوسی مرا گرفته‌است<BR><BR></STRONG></P> <P align=justify><BR>هفت سال زمانی طولانی برای ترجمه یک کتاب است، اما نه برای کتابی از جنس شاهنامه فردوسی که ابیات آن به ده‌ها هزار می‌رسد. در حقیقت، دیک دیویس دست به بازی خطرناکی زد که هیچ کس دیگری تن به آن نمی‌داد و آن ترجمه ابیات فاخر فردوسی به زبان انگلیسی است. به جز این، دیویس منظومه‌ عاشقانه‌ای چون "ویس و رامین"، سروده فخرالدین اسعد گرگانی و اثر عارفانه‌ای چون "منطق‌الطیر" عطار را نیز ترجمه کرده تا بدین واسطه او را سرآمد مترجمان شعر کهن فارسی بنامند.</P> <P align=center><IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=middle src="http://ehsanabedi.com/poem/davis.jpg"></P> <P align=justify>دیک دیویس، متولد 1945 در انگلستان، پیش از انقلاب به ایران سفر کرد و این سفر زمینه آشنایی او با ادبیات و فرهنگ ایرانی را فراهم آورد. همسرش، افخم دربندی، ایرانی است و ترجمه "ویس و رامین" با همکاری او به انجام رسیده. دیویس چهره‌ای آکادمیک محسوب می‌شود که سابقه تدریس ادبیات فارسی در دانشگاه‌های مختلفی مانند دانشگاه تهران، نیوکاستل، کالیفرنیا (سنتا باربارا) و دانشگاه ایالتی اوهایو را دارد. ترجمه‌اش از شاهنامه فردوسی در سه جلد و در خلال سال‌های 1998 تا 2003 منتشر شد که جایزه National Endowment for the Humanities را برای او در پی داشت. این ترجمه همچنین توسط نشریه واشنگتن پست به عنوان کتاب سال انتخاب شد.<BR>در آستانه روز فردوسی گفت‌وگویی با او انجام داده‌ایم که می‌خوانید.&nbsp;<?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[ادامه مطلب]</ASP-Rider:more></P> <P align=center><ASP-Rider:more></ASP-Rider:more><STRONG>***</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>جایی به نقل از ونتورث ديلون (Wentworth Dillon)، شاعر سده هفدهم گفته‌اید: «براي ترجمه، کار مؤلفي را چنان برگزين که دوست برمي‌گزيني.» شاهنامه فردوسی چه کیفیت یا ویژگی‌هایی داشت که شما را وادار به ترجمه‌اش کرد؟<BR></STRONG>- من سخت بر این باورم که هر مترجمی برای ارائه ترجمه‌ای خوب از اثر یک مولف، می‌باید نسبت به او احساس نزدیکی و هم‌ذات پنداری مسلم داشته باشد. ترجمه چنین آثاری البته خیلی ساده‌تر است تا ترجمه آثار نویسندگان دیگر؛ و برخی نویسندگان فارسی کاملا معروفی هستند که من گرچه کار آنها را بسیار تحسین می‌کنم، اما واقعا از آنها لذت آن‌چنانی نمی‌برم. من این کار را خیلی نمی‌پسندم. فکر نمی‌کنم که می‌توانستم در ترجمه آثار این نویسندگان هیچ توفیقی داشته باشم. هیبت فردوسی به شدت مرا گرفته‌، چنان‌چه همه مترجمان اثر او باید چنین حالتی داشته باشند، و بنابراین نمی‌توانم بگویم که به او مانند یک دوست فکر می‌کردم، اما درعین حال آرزو داشتم که وقتم را با او بگذرانم و از او بیاموزم، انگار کسی بخواهد از یک شاعر قدیمی که مورد حرمت و احترامش است، یاد بگیرد. خیلی چیزها مرا جذب فردوسی می‌کرد. او یک قصه‌گوی شگفت‌انگیز است (و البته شاهنامه پر از قصه‌های شگفت‌انگیز است). اشتیاق او به عدالت، سخت برانگیزاننده است. او بر خلاف بسیاری از نویسندگان، هیچ‌گاه در پی یافتنِ پاسخ‌های آسان برای مسائل دشوار نیست؛ او پیچیدگی‌ انتخاب‌های انسان را درک می‌کند و با آن احساس همدلی دارد؛ او همان‌قدر که می‌تواند بار مسئولیت و دشواری‌های قرار گرفتن در جایگاه یک حکومت‌شونده را درک کند، بار مسئولیت و دشواری‌های قرار گرفتن در جایگاه یک حکومت‌کننده را نیز حس می‌کند؛ او نسبت به حقیقت، سرشار از حس عشقی شدید، ساده و بی‌واسطه و نسبت به ریا و سنگدلی، سرشار از حس نفرت است؛ و نهایتاً این که او هنرمندی حیرت‌انگیز است، چه در لحظه لحظه‌ی اثر سترگش و چه در پیچ و خم‌های معماری کل آن – یعنی چه در مقیاس خُرد و چه در مقیاس کلان. تمام این‌ها در مجموع مرا جذب اثر او کرد. در عین حال، من نسبت به فرهنگ پارسی بیگانه هستم، اما عاشق این فرهنگم و کشش زیادی نسبت به آن حس می‌کنم؛ می‌خواستم این فرهنگ را تا جایی که در توانم بود، درک کنم و برای فهم یک فرهنگ، چه راهی بهتر از ترجمه شاعر ملی آن وجود دارد؟ </P> <P align=justify><BR><STRONG>شاید طبیعی‌تر این بود که عرفان عطار شما را به سمت شاعر دیگری غیر از فردوسی حماسه‌سرا رهنمون کند و پس از ترجمه "منطق‌الطیر"، مثلا دست به ترجمه دیوان حافظ بزنید. اما شما مسیرتان را تغییر دادید. چرا؟<BR></STRONG>- از آنجا که این اتفاق افتاده‌، من ‌اکنون در حال ترجمه حافظ هستم یا شاید بهتر باشد بگویم که سعی می‌‌کنم این کار را انجام دهم، چرا که ترجمه حافظ بی‌اندازه دشوار است (در واقع من چهار سال قبل مقاله‌ای منتشر کردم که در ضمن آن توضیح دادم، چرا فکر می‌کنم اثر او غیرقابل ترجمه است. با این حال اکنون دارم سعی می‌کنم که این کار را انجام دهم). اما پاسخ به سئوال شما؛ مانند اغلب خارجی‌ها، این عرفان شعر فارسی بود که اول از همه مرا جذب خود کرد، زیرا که با آن‌چه در شعر اروپایی وجود دارد، بسیار متفاوت است. اما ترجمه "منطق‌الطیر" عطار با همسرم "افخم دربندی"، مرا به این نتیجه رساند که یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های یک اثر، تصاویری است که از زندگی روزمره ارائه می‌دهد. البته منطق‌الطیر یک اثر عرفانی شگفت‌انگیز محسوب می‌شود، اما در عین حال مجموعه حیرت‌انگیزی از تصاویر دنیای روزمره هم هست، تصاویری از تاجران، عارفان، پادشاهان و غلامان و درباریان و حجره‌داران و در حقیقت همه مردم. این زندگی روزمره در شعر سده‌های میانی ایران برایم بسیار جذاب شد و من به طور جدی شروع کردم به خواندن آثار قرن یازدهم که هنوز شعر فارسی عرفانی نشده بود، آثار شاعرانی چون فردوسی و گرگانی. گرگانی اتفاقا شاعری است که معتقدم اصلا قدر دانسته نشده؛ به گمان من "ویس و رامین" او یکی از بزرگ‌ترین منظومه‌های سده‌های میانی است که من در تمام زبان‌ها سراغ دارم و من آن اندازه‌ که هنگام کار بر روی نسخه انگلیسی "ویس و رامین" لذت بردم، هیچ وقت از ترجمه یک اثر دیگر فارسی لذت نبردم. آن هنگام از برخی جهات واقعا احساس می‌کردم که گرگانی دوست من بود. </P> <P align=justify><BR><STRONG>اجازه بدهید مقایسه‌ای میان شاهنامه با آثار حماسی غرب، همچون "ایلیاد" و "اودیسه" داشته باشیم. اصلا چنین مقایسه‌ای صحیح است؟ تفاوت شاهنامه با این آثار در چیست؟ و شبیه‌ترین این منظومه‌ها به شاهنامه کدام است؟<BR></STRONG>- ایلیاد و اودیسه به مانند شاهنامه منظومه‌هایی ملی هستند، اما میان این آثار با شاهنامه تفاوت‌ کلانی وجود دارد. برای مثال، هر دو آنها سرگذشت تنها یک نسل را روایت می‌کنند و به همین ترتیب، سراسر منظومه تنها بر چند شخصیت یکسان تمرکز دارد، حال آن که شاهنامه به سرگذشت بیش از پنجاه نسل می‌پردازد و مدام قهرمانان و پادشاهان جای خود را به قهرمانان و پادشاهان دیگری می‌سپارند. پیچ و خم تاریخ در شاهنامه بسیار آشکارتر است، این که مثلاً چه بر شخصیت‌ها گذشته و پیشگویی این‌که در آینده چه روی خواهد داد، به وضوح در شاهنامه به چشم می‌خورد، حال آن‌که حماسه‌های یونانی بیشتر در زمان حالی که بی‌پایان به نظر می‌رسد، روایت می‌شوند. در حماسه‌های یونانی چندان دغدغه عدالت یا چالش‌های درونی با وجدان مطرح نیست؛ حال آن که فردوسی دغدغه هر دوی این‌ها را داشته‌است. شاهنامه از برخی جهات، بیشتر شبیه حماسه‌های هندی نظیر ماهاباراتا و رامایاناست تا این که به آثار هومر شباهتی داشته باشد؛ در حماسه‌های هندی هم به مانند شاهنامه تعدد شخصیت‌ها به شکلی کلان به چشم می‌خورد و این شخصیت‌ها در عین حال، از نسل‌های مختلفی هستند. در این حماسه‌ها نیز حس تقدیس عدالت و وجدان وجود دارد، چیزی که غایب بزرگ آثار هومر محسوب می‌شود.&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>ترکیبی از نثر و نظم؛ این شیوه شما در ترجمه شاهنامه به زبان انگلیسی بوده‌است. گاه کلام فردوسی را به نظم ترجمه کرده‌اید و گاه به نثر توسل جسته‌اید. این احتمالا پرسشی است که بسیار با آن مواجه شده‌اید که چرا این شیوه را انتخاب کردید؟ چرا کل ابیات را به نظم ترجمه نکردید؟ یا چرا اصلا ترجمه منثوری از کتاب ارائه ندادید؟<BR></STRONG>- معتقدم که شعر می‌باید به شکل شعر ترجمه شود و من نیز می‌خواستم که همه کتاب را به نظم ترجمه کنم. اما دو مسئله مرا از این کار بازداشت. اول این‌که زمانی بسیار طولانی از من می‌گرفت و خب، ممکن بود قبل از آن‌که کار را به پایان برسانم، مرده باشم. دوم این‌که اگر هم کار را به پایان می‌رساندم، به احتمال قریب به یقین نمی‌توانستم ناشری برای آن پیدا کنم. هیچ شعر چهارپاره‌ای در انگلیسی نیست که به اندازه شاهنامه طولانی باشد. گذشته از این، میل و اشتیاق برای منظومه‌های طولانی در جهان انگلیسی زبان تا حد زیادی فروکش کرده‌است. اثری به این درازا در انگلیسی و آن هم به شعر، احتمالا هیچ خواننده‌ای نخواهد داشت. مطمئن نبودم که چه کار باید بکنم و سپس سنت نقالی را در زبان فارسی به یاد آوردم که در آن داستان‌های شاهنامه بیشتر به نثر روایت می‌شود، مگر آن لحظه‌هایی که احساسات به اوج خود می‌رسد و زبان شعر طلب می‌کند. بنابراین تصمیم گرفتم که کار را به همین سبک در انگلیسی ارائه دهم که هم سبکی ایرانی است و هم در عین حال خوانندگان انگلیسی زبان را جذب خود می‌کند. و این کار خوانندگان بسیاری پیدا کرد. در نتیجه از این مسئله خیلی خشنودم. این انتخاب برای معرفی منظومه به مخاطب انگلیسی زبان به خوبی جواب داد.&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>اینجا ممکن است بحث وفاداری مترجم به اثر پیش کشیده شود. ترجمه شما از شاهنامه آیا می‌تواند ظرافت‌های اثر فردوسی را به مخاطب انگلیسی زبان انتقال دهد؟ <BR></STRONG>- البته که نه. همه ترجمه‌ها، حتی بهترین آنها، شکست‌خورده هستند. مهم این است که آدم نهایت تلاش خودش را بکند. با این‌حال من به شدت سعی کردم که به اثر وفادار بمانم، آن‌هم نه فقط به مضمون اثر، بلکه حتی نسبت به لحن، احساس، جایگاه، عظمت و گیرایی این منظومه. درباره این ترجمه یادداشت‌های جالب توجه پرتعدادی در بسیاری از روزنامه‌ها و نشریات مهم منتشر شد، اما هیچ کدام آنها به اندازه یادداشتی که از یک استاد پاکستانی زبان فارسی در یک نشریه گمنام پاکستانی چاپ شد، مرا به وجد نیاورد. او گفته بود که در بسیاری از لحظات منظوم ترجمه من، زبان به‌قدری شبیه به متن فارسی بود که او می‌توانست با خواندن ترجمه انگلیسی من، متن فردوسی را به فارسی از نو بنویسد. همان‌طور که می‌توانید تصور کنید، من از خواندن آن به شدت تحت تاثیر قرار گرفتم. من فکر می‌کنم که او کمی اغراق کرده بود، اما با این حال من هنوز خرسندم از این‌که نویسنده آن یادداشت متوجه شده بود که من چقدر سخت تلاش کردم تا به متن فردوسی وفادار بمانم.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>دیدگاه کلی شما درباره وفاداری به متن در ترجمه شعر چیست؟ آیا به بازسرایی آزادانه شعر اعتقاد دارید، نظیر ترجمه‌ای که کلمن بارکس از مولوی ارائه داده‌است؟ <BR></STRONG>- من این قبیل ترجمه‌‌ها را اصلا نمی‌پسندم. گرچه منظورم این نیست که نباید چنین کاری کرد؛ مسلما هر کسی باید بتواند که هر آن‌چه دوست دارد بنویسد. من فقط می‌گویم که دیگر نباید اسم این را "ترجمه" گذاشت. متنی که بارکس از مولوی ارائه داده‌‌، تقریبا هیچ شباهتی به آن‌چه مولوی به فارسی نوشته‌است، ندارد. </P> <P align=justify><BR><STRONG>ممکن است برای خوانندگان این گفت‌وگو توضیح بدهید که کدام بخش‌های شاهنامه را به نثر ترجمه کردید و کدام بخش‌ها را به نظم؟<BR></STRONG>- نثر نشان از آن دارد که خواندن این بخش‌ها برای مردم نسبتا ساده است، اما نظم، لحن شاعرانه و عظمت اثر را به یاد خوانندگان می‌آورد، یا حداقل من امیدوارم که چنین شود. من آن لحظاتی را برای ترجمه به نظم انتخاب کردم که بار حسی بیشتری داشتند، انگار که تک‌خوانی‌هایی را برای یک اپرا انتخاب کرده باشم.</P> <P align=justify><BR><STRONG>در ترجمه موزون و مقفای شاهنامه، سبک و زبان شعری کدام شاعر انگلیسی زبان الگوی شما قرار گرفت؟&nbsp; <BR></STRONG>- چهارپاره‌های حماسی در زبان انگلیسی کاملا به مثنوی در زبان فارسی شباهت دارد و به همین خاطر هنگام ترجمه حکایات ایرانی از این شیوه استفاده می‌کنم. بزرگ‌ترین مترجمان اشعار حماسی، درایدن و پوپ هستند که این اشعار را به شکل چهارپاره‌‌های حماسی در زبان انگلیسی ترجمه کرده‌اند. به نظر می‌رسد که پوپ مشخصاً بیشتر شبیه خودش است تا این که الگوی مطمئنی برای ترجمه محسوب شود. دوست دارم خوانندگان، هنگام خواندن ترجمه‌های من از عطار یا فردوسی یا گرگانی، آنها را در نظر بیاورند، نه پوپ را. و بنابراین الگوی من اساسا درایدن بوده‌ که نه تنها اشعارش بسیار تاثیرگذار و قوی است، بلکه همچنین توانسته‌‌است که شور و احساس مؤلفان را در ترجمه آثارشان منتقل کند. او ویژگی‌های شخصی خودش را به این مؤلفان تحمیل نمی‌کند. بنابراین الگوی اصلی من او بوده‌است. </P> <P align=justify><BR><STRONG>پیش از این گفته‌اید که شاهنامه آن‌چنان هم که دیگران تصور می‌کنند، اثر قوم‌گرایانه‌ای نیست. لطفا دراین‌باره توضیح بدهید.<BR></STRONG>زنان معروف این منظومه را در نظر بیاورید، زنانی که آنها را تحسین می‌کنیم و دوستشان داریم؛ به ندرت در میان آنها زنی پیدا می‌شود که ریشه ایرانی داشته باشد. سیندخت، رودابه، منیژه و کتایون، همه آنها در اصطلاح فارسی "خارجی" محسوب می‌شوند. قهرمانان ایرانی را در نظر بیاورید که مادرانی خارجی دارند: رستم، سهراب، سیاوش، اسفندیار؛ آنها بزرگ‌ترین قهرمانان این منظومه هستند و هنگامی که شرح مرگ آنها را می‌خوانیم قلبمان به درد می‌آید، اما آنها نیمه ایرانی هستند و از جانب مادر به سرزمین‌های دیگری منتسب می‌شوند. بزرگ‌ترین پادشاه بخش اسطوره‌ای شاهنامه کیست؟ کی‌خسرو و فقط یکی از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایش ایرانی است. حال چگونه می‌توانیم این منظومه‌ را "قوم‌گرایانه" بنامیم، در حالی که شخصیت‌هایش به طبقه نژادهایی این چنین درهم‌آمیخته تعلق دارند؛ شخصیت‌هایی که به وضوح، ستودنی آفریده شده‌اند؟</P> <P align=justify><BR><STRONG>و پرسش آخر؛ ترجمه شما از شاهنامه چقدر زمان برد؟<BR></STRONG>- هفت سال؛ زمانی طولانی، اما ارزشش را داشت. برای درک یک اثر ادبی هیچ راهی بهتر از ترجمه آن وجود ندارد و اکنون من شاهنامه را بیشتر از وقتی دوست دارم که کار ترجمه آن را آغاز کردم.</P> <P align=justify><BR><STRONG>لینک مطلب در وبسایت بی بی سی فارسی </STRONG><A href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2011/05/110513_l23_persian_lan_dick_davis_ea.shtml"><FONT color=#0000ff><STRONG>[کلیک کنید]</STRONG></FONT></A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1305307220">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1305307220 http://www.ehsanabedi.com/?id=1305307220 http://www.ehsanabedi.com/?id=1305307220 <P dir=ltr align=justify><STRONG>An Interview with Ian Buruma on Occidentalism<BR><BR>The Enemy of the West</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify><STRONG>By Ehsan Abedi&nbsp;&amp;&nbsp;Shervin Nekuee</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify>Ian Buruma is among the 100 top global thinkers of 2010, as selected by the Foreign Policy magazine. Through this, the magazine praised him, but it wasn’t a new discovery, because years before the selection was announced, Buruma had been known as an intellectual who was concerned with freedom, human rights and peace. <BR>Buruma is a Dutch writer and academic who studied Chinese and Japanese literature and arts through which he became familiar with Asian culture and soul. It caused him to author numerous articles and books such as “Tokyo: Form and Spirit” (1986) and “God's Dust: A Modern Asian Journey” (1989) trying to create understanding and peace between Eastern and Western cultures. But may be his most important book is “Occidentalism: The West in the Eyes of Its Enemies”, authored it with Avishai Margalit. Though the book was first published in 2004, it is still being considered as a notable work. The book discusses an ill mind that imagines the West to be devoid of any virtues, believes that it is the symbol of sins and corruptions and must be destroyed.<BR> The point is that the term “Occidentalism” itself doesn’t refer to such a meaning. It is used as an inversion of Orientalism and means the knowledge of Western cultures and traditions, but Buruma regards both terms as negative concepts, as Edward Said did decades ago by his book, “Orientalism” challenging the concept and regarding it as something derived from Western Imperialistic views on the East. Said’s 1978 book can be considered as a motivation for Ian Buruma to write “Occidentalism”, the fact that caused us to interview with him.&nbsp; <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[click to continue]<BR></ASP-Rider:more></P> <P dir=ltr align=justify><STRONG>Why do you regard the term “Occidentalism” as a negative concept?<BR></STRONG>The way I used the term does not refer to criticism of American or European policies, or even cultures. ‘Occidentalism’ is a violent fantasy that imagines the West to be so wicked that it must be destroyed. This is a symbolic West, of course, a demonic image associated with sin, greed, corruption, sexual depravity, etcetera. It is a form of dehumanization, because it holds that Westerners have no souls, just base appetites.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Do you think that “Orientalism” is used in the same way?<BR></STRONG>In the sense that ‘Orientalism’ also dehumanizes people from the Orient, yes. In the case of Orientalism, people of the East are considered to be like children, who need to be mastered by the ‘adult’ West.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>What are the roots of Occidentalism? Colonization and Imperialism? Which period does Occidentalism refer to؟ And what is the relationship between Modernity and it?</STRONG>&nbsp; <BR>The demonic image of civilization that is so corrupted by sensuality and material greed that it must be destroyed goes back to the biblical story of the Tower of Babylon. The Twin Towers of New York were the modern version of Babylon.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Do you regard Occidentalism as an illusion or a type of paranoia?&nbsp;&nbsp;&nbsp;<BR></STRONG>Both.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Which nations or countries have such a view about the West more than the others? Are the Muslims more predisposed to have such a view?<BR></STRONG>No, they are not. Avishai Margalit and I argued in our book, ‘Occidentalism’, that the demonic idea of Western depravity actually originated in the West itself, specifically in 19th century Germany, as well as Russia. Japanese ultra-nationalists in the 1920s and 30s, who were in fact much influenced by the West, particularly by German ideas about the West, often became Occidentalists.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>What is the effect of religion on developing the “Occidentalism”? Can we regard Occidentalism as something such as a clash of religions?<BR></STRONG>No, not necessarily. Radical versions of Islam can lend themselves to demonic images of the West, but so can radical versions of Christianity. The Russian ‘Slavophiles’* of the 19th century were Russian Orthodox. And the people who denounced wicked Babylon were Jews.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Can we explain Terrorism and the reasons behind it through knowing the concept of Occidentalism? Or do you think them to be related to religion?<BR></STRONG>This depends on which version of Terrorism you mean. Terrorism is a tactic used in many different places under very different circumstances. Islamist terrorism is a form of revolutionary religion, which is a political as much as a religious ideology.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Which factors develop Occidentalism nowadays? Let’s suppose that the East would modify all its views about the West and the western phenomena. If so, are the policies and the acts of western states going toward making the Occidentalism abate?<BR></STRONG>This question still suggests that Occidentalism is a clash between a geographical West and East, or between Westerners and Orientals. This misses the point. It is a clash of ideologies, not civilizations, or different cultures. To an Occidentalist, many people in the East, especially if they are secular liberals, should be denounced just as much as Westerners. So Western policies are not the crucial factor. </P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>What is the role of both western and eastern intellectuals in reproducing the Orientalism and the Occidentalism? How can an intellectual keep away from these powerful stereotypes?<BR></STRONG>Western and Eastern intellectuals, who share similar ideas about the desirability of individual freedom and democratic institutions, have more in common with each other than they do with people who are opposed to such ideas, wherever they may live. Western intellectuals who prize political liberties will be on the side of the Iranian Green movement. And Middle Eastern liberals will surely be receptive to liberal ideas in the West.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>What is the alternative discourse on describing and expounding the world?<BR></STRONG>The alternative is not to be enslaved by dogmas, wherever they originate, and to see societies as collections of individuals, who must build institutions to solve conflicts peacefully, and create laws to guarantee civic liberties. Again, in this respect, liberal-minded people, whether they come from Tehran or New York, should be on the same side. </P> <P dir=ltr align=justify><BR><EM><STRONG>*</STRONG> Slavophilia was an intellectual movement originating from 19th century that wanted the Russian Empire to be developed upon values and institutions derived from its early history. Slavophiles were especially opposed to the influences of Western Europe in Russia. There were also similar movements in Poland, Hungary and Greece. (Wikipedia)<BR></EM></P> <P dir=ltr align=justify><A href="http://tehranreview.net/articles/8502">Read the interview on Tehran Review website.&nbsp;</A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1831642864">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1831642864 http://www.ehsanabedi.com/?id=1831642864 http://www.ehsanabedi.com/?id=1831642864 <P align=justify><STRONG>آکسیدنتالیسم: جلوه شریرانه غرب</STRONG></P> <P align=justify><BR><STRONG>احسان عابدی – شروین نکویی</STRONG>&nbsp; <IMG style="WIDTH: 190px; HEIGHT: 270px" border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/buruma.jpg" width=196 height=276></P> <P align=justify>سال 2010 مجله فارین پالیسی (Foreign Policy) یان بروما را در فهرست صد روشنفکر برتر جهان قرار داد و بدین شکل از او تجلیل کرد، اما بروما از مدت‌ها قبل خود را به عنوان روشنفکری که دغدغه آزادی، حقوق بشر و صلح را دارد شناسانده بود و از این رو فارین پالیسی کشف جدیدی نکرده بود.&nbsp; <BR>بروما، نویسنده و آکادمیسین هلندی، در زمینه ادبیات و هنر ملل خاور دور، چین و ژاپن، تحصیل کرده‌ و بدین واسطه با روحیه و فرهنگ آسیایی آشنا شده‌است. این آشنایی در آینده زمینه نگارش آثار پرتعدادی را فراهم می‌کند که هر یک از آنان کوششی است برای نزدیکی و تفاهم میان فرهنگ‌های شرق و غرب، مانند "توکیو: صورت و روح" (1986)، "خاک خدا: سفر آسیایی مدرن" (1989). اما شاید مهم‌تر از همه این‌ها کتاب معروف "آکسیدنتالیسم: غرب از نگاه دشمنانش" باشد که بروما آن را به همراه آویشا مارگالیت نگاشته‌است. این کتاب گرچه اولین بار در سال 2004 منتشر شد، اما همچنان محل توجه است. در این کتاب بروما از یک تفکر بیمارگونه درباره غرب سخن می‌گوید که غرب را عاری از هر فضیلتی می‌داند. این تفکر خواهان نابودی غرب است، چرا که آن را سمبل گناه و فساد می‌پندارد. <BR>نکته آن که اصطلاح "آکسیدنتالیسم" (Occidentalism) به خودی خود متضمن چنین معنایی نیست. این اصطلاح در برابر اصطلاح اورینتالیسم (Orientalism) و به معنای غرب‌شناسی به کار می‌رود، اما بروما به هر دو این اصطلاحات بار منفی می‌بخشد، چنان‌چه چند دهه پیش از او ادوارد سعید نیز در کتاب معروف خود با نام "اوریانتالیسم" این مفهوم را به چالش کشیده بود و آن را ناشی از نگرش‌های امپریالیستی غربیان به شرق دانسته بود. از این نظر می‌توان کتاب بروما را واکنشی به اثر ادوارد سعید دانست که سال 1978 منتشر شده بود. گفت‌وگوی تهران ریویو با یان بروما را می‌خوانید. </P> <P align=center><STRONG><FONT color=#000000>***</FONT></STRONG></P> <P align=justify><STRONG>چرا اصطلاح آکسیدنتالیسم (Occidentalism) را در مفهومی منفی به کار می‌برید؟<BR></STRONG>مفهومی که من از این اصطلاح در نظر داشته‌ام، به معنای نقد سیاست‌های آمریکا و اروپا یا حتی فرهنگ‌ آنها نیست. "آکسیدنتالیسم" یک‌ ذهنیت خشونت‌آمیز نسبت به غرب است که غرب را تجسم شرارت و گناه می‌داند، آن‌قدر که تمایل به نابودی آن دارد. غرب سمبولیک البته چنین است: یک تمثال شیطانی غرق در گناه، آز، فساد، هرزگی جنسی و... این یک‌جور غیرانسانی جلوه دادن ماجراست، چرا که گمان بر این است که غربی‌ها روح ندارند یا همه چیز بر پایه شهوت بنا شده.&nbsp;<?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[کلیک کنید]</ASP-Rider:more></P> <P align=justify><ASP-Rider:more></ASP-Rider:more><STRONG>از نگاه شما آیا اورینتالیسم (Orientalism)&nbsp; هم دارای چنین بار ارزشی‌ای است؟<BR></STRONG>از این نظر که اورینتالیسم هم جلوه‌ای غیرانسانی به مردمان شرق می‌بخشد، این واژه نیز دارای بار چنین ارزشی‌ای است. در مورد اورینتالیسم می‌توان گفت که مردم شرق مانند کودکانی در نظر گرفته شده‌اند که می‌باید توسط انسان غربی بالغ آموزش ببینند.&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>ریشه‌های آکسیدنتالیسم چیست؟ استعمار و امپریالیسم؟ آکسیدنتالیسم اساسا به چه دوره‌ای باز می‌گردد؟ و اساسا چه نسبتی با مدرنیته برقرار می‌کند؟<BR></STRONG>این تصویر دیوآسا و شیطانی از تمدنی که به خاطر شهوت‌پرستی و پول‌پرستی به شدت فاسد شده‌است، به داستان کتاب مقدس از برج بابل بازمی‌گردد. برج‌های دوقلو نیویورک نمونه‌های مدرن بابل بودند. </P> <P align=justify><STRONG>آیا شما آکسیدنتالیسم را یک توهم یا یک‌جور پارانویا می‌دانید؟<BR></STRONG>هر دو.</P> <P align=justify><STRONG>در میان کدام ملت‌ها یا سرزمین‌ها چنین نگاهی به غرب بیشتر شایع است؟ آیا&nbsp; مسلمانان بیشتر زمینه پذیرش چنین دیدگاهی را دارند؟<BR></STRONG>نه، چنین نیست. من و "آویشای مارگالیت" در کتابمان، "آکسیدنتالیسم"، این بحث را مطرح کردیم که انگاره منکر و شریرانه از فساد غرب دقیقا ریشه در خود غرب دارد، به‌طور خاص در آلمان قرن 19 و همان‌طور در روسیه. ملی‌گرایان افراطی ژاپنی در دهه‌های 1920 و 30 که در واقع تحت تاثیر شدید غرب و به‌خصوص انگاره‌های آلمان درباره غرب بودند، اغلب آکسیدنتالیست می‌شدند. </P> <P align=justify><STRONG>عامل دین چقدر در رشد آکسیدنتالیسم تاثیر دارد؟ آیا اساسا می‌توان آکسیدنتالیسم را نوعی تقابل ادیان با یکدیگر دانست؟<BR></STRONG>نه لزوما. تفسیرهای افراطی از اسلام می‌تواند معطوف به غرب باشد و تصویر منکری از آن ارائه دهد، اما تفسیرهای افراطی از مسیحیت نیز چنین قابلیتی را دارد. "اسلاووفیل‌"های* روسی قرن نوزدهم، روس‌های ارتدوکس بودند و آن کسانی هم که بابل را به گناه‌کاری متهم می‌کردند، یهودی بودند.&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>شما تروریسم را هم در بستر همین مفهوم معنا می‌کنید؟ یا این‌که تروریسم ریشه‌های مذهبی دارد؟<BR></STRONG>بستگی دارد که کدام شکل تروریسم را در نظر دارید. تروریسم روشی است که در جاهای مختلف و تحت شرایط متفاوت به کار گرفته می‌شود. تروریسم اسلامی شکلی از مذهب انقلابی است و همان اندازه که یک ایدئولوژی مذهبی محسوب می‌شود، یک ایدئولوژی سیاسی هم هست.</P> <P align=justify><STRONG>چه عواملی امروز آکسیدنتالیسم را تقویت می‌کند؟ فرض کنید که شرق به تمامی دیدگاه خود را در رابطه با غرب و پدیده‌های غربی تعدیل کند، آیا سیاست‌ها و عملکرد امروز&nbsp; دولت‌های غربی در جهت تخفیف آکسیدنتالیسم است؟ <BR></STRONG>سئوال فوق به این مضمون اشاره دارد که آکسیدنتالیسم برخورد میان غرب و شرق جغرافیایی یا میان غربی‌ها و شرقی‌هاست. شما دچار سوءتفاهم شده‌اید. آکسیدنتالیسم برخوردی میان ایدئولوژی‌هاست، نه تمدن‌ها یا فرهنگ‌های مختلف. از نظر یک "آکسیدنتالیست"، بسیاری از مردم شرق، به‌خصوص اگر سکولار لیبرال باشند، به همان اندازه غربی‌ها متهم هستند و می‌باید محکوم شوند. بنابراین، سیاست‌های غرب در این زمینه عامل تعیین‌کننده‌ای نیست.</P> <P align=justify><STRONG>روشنفکران شرق و غرب چه نقشی در بازتولید ارینتالیسم و اکسیدنتالیسم دارند؟ چگونه یک روشنفکر می‌تواند از این چهارچوب‌های ذهنی پرقدرت فاصله بگیرد؟ <BR></STRONG>روشنفکران شرق و غرب که در مورد آزادی فردی و نهاد‌های دموکراتیک مشابه هم می‌اندیشند و آن را باور دارند، مشترکات بیشتری با یکدیگر دارند به نسبت کسانی که مخالف چنین عقایدی هستند، و فرقی هم نمی‌کند که کجا زندگی کنند. روشنفکران غربی که آزادی‌های سیاسی را ارج می‌نهند، در کنار جنبش سبز ایران خواهند بود و آزادی‌خواهان خاورمیانه نیز به طور حتم پذیرای عقاید آزادی‌خواهانه غربی هستند.</P> <P align=justify><STRONG>گفتمان آلترناتیو در توصیف و تفسیر جهان چیست؟<BR></STRONG>چاره این است که نباید اسیر و بنده تعصبات بود، حال این تعصبات از هر چیزی که نشأت گرفته باشد تفاوتی نمی‌کند. می‌توان جوامع را به عنوان مجموعه‌هایی از افراد در نظر گرفت که می‌باید نهادهایی را برای حل صلح‌آمیز منازعات و اختلاف‌ها بر پا دارند و قوانینی را برای تضمین آزادی‌های مدنی ابداع کنند. باز هم در این رابطه، کسانی که اندیشه آزادی‌خواهانه دارند، خواه در تهران باشند و خواه در نیویورک، باید در یک سو و کنار هم قرار بگیرند. </P> <P align=justify><BR><EM><STRONG>*</STRONG> اسلاووفیلیا (Slavophilia) یک نهضت روشنفکری در قرن نوزدهم بود که خواهان توسعه امپراتوری روس در زمینه ارزش‌ها و نهادهای برآمده از تاریخ دیرین این کشور بود. اسلاووفیل‌ها (Slavophiles) به‌خصوص مخالف تاثیر اروپای غربی بر روسیه بودند. نظیر چنین نهضت‌هایی در لهستان، مجارستان و یونان نیز وجود داشت. (ویکی پدیا)</EM></P> <P align=justify><STRONG><A href="http://tehranreview.net/articles/8490">این گفت‌وگو را در وبسایت تهران ریویو بخوانید.</A> </STRONG><A href="http://tehranreview.net/articles/8490"><FONT color=#0000ff><STRONG>[کلیک کنید]</STRONG></FONT></A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=343060235">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=343060235 http://www.ehsanabedi.com/?id=343060235 http://www.ehsanabedi.com/?id=343060235 <P dir=ltr align=justify><STRONG>An interview with Arang Keshavarzian</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify><STRONG>The Green Movement, Challenges and Necessities</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify><STRONG>By Ehsan Abedi</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify>Through this interview, Arang Keshavarzian discusses the challenges in front of Iran Green Movement and the necessities for making it succeed. He believes that there will be other opportunities for those struggling to make Iran more politically and socially democratic; the opportunities that can be used only through self-criticism and looking back at the past.<BR>Keshavarzian is Associate Professor of Middle Eastern and Islamic Studies at New York University and former editor of the Middle East Research and Information Project (MERIP). He is the author of “Bazaar and State in Iran: the Politics of the Tehran Marketplace” (2007) in which he compared the economics and politics of the marketplace under the Pahlavis and under the Islamic Republic regime. Keshavarzian has also published articles on clergy-state relations and authoritarian survival in Iran.&nbsp;&nbsp;</P> <P dir=ltr align=justify><STRONG>Which step has the Green Movement reached? What difficulties can the fact - that Mr. Mousavi and Mr. Karroubi have been arrested or under house arrest - cause for the opposition and even the government?</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify>The imprisonment of Mousavi and Karoubi is obviously of symbolic importance and illustrates the confidence of the Ahmadinejad government and regime at this moment.&nbsp; It would be interesting to know what exact calculations and tactical discussions have been taking place among the decision makers since the 2009 elections.&nbsp; Why did they not arrest them earlier?&nbsp; Why did they arrest them now?&nbsp; Yet, I don’t believe that the Green Movement can be ended by arresting these people, who themselves have shied away from being “leaders.” <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[click to continue]<BR></ASP-Rider:more>&nbsp;By the Green Movement, I mean both those who self-identify as its members and those who are sympathetic to aspects of its demand for transforming the regime in ways that make it more transparent and accountable.<BR>However, from my vantage point, the Green Movement faced profound challenges and shortcomings for many months before these recent events.&nbsp; The rallies and protests in the summer of 2009 were important events that demonstrated a new political language or “discourse” around individual rights, procedural transparency, equality before the law, and responsibilities of rulers to ensure accountability and participation of citizens.&nbsp; These conceptions of politics and relations between the governed and the governors obviously emerged out of a longer tradition that goes back to the Mashruteh, but it really was a crystallization of the agenda of the&nbsp; reformist movement of the 1990s (1370s) and larger socioeconomic changes of the last three decades.<BR>Yet, while the large rallies and other forms of civil disobedience exhibited enormous bravery and a will to express unity despite diversity, it also had limits.&nbsp; By the autumn of 2009, the street, university campus, and blogosphere were no longer safe and effective places for mobilizing against the state.&nbsp; This had at least two implications.&nbsp; First, in order to generate new spheres for political action, the green movement, which has been restricted to university activists, organizations tied to reformist parties and civil society organizations, and women’s groups, needed to establish alliances with pre-existing movements and social groups.&nbsp; The obvious one is the labor movement, but even some factions among the rural population, merchants, and state employees could have been identified.&nbsp; Of course the interaction between the Greens and these other groups would have required negotiation and compromise and would have transformed the nature of the movement and its demands. Second, the increasingly harsh clampdown was a clear indication that the regime was willing and able to unify around Ahmadinejad and would not tolerate public dissent even by former regime elites.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>In the beginning days of last year, Iranian people hoped and believed that some changes would happen in 1389. Now, 89 has passed and no changes have happened yet. What do you think the reason is? </STRONG></P> <P dir=ltr align=justify>As I mentioned above, I feel there was a lot of wishful thinking that colored analysis of the severe limits of the movement. The Green Movement was both repressed by an institutionally robust state and held back by an opposition that spoke on behalf of a broad spectrum but was unable or unwilling to actually engage with more diverse constituencies.&nbsp; 1389 was a time when many analysts and pundits could have taken time for reflection, self-criticism, and re-formulation of the movement.&nbsp; This is true for those inside of Iran; but I hesitate to emphasize this because these people are living and working in highly restricted conditions.&nbsp; Thus, I think the onus for self-criticism is mostly for those outside of the country who spent much of the Fall and Winter of 1388 (especially around Ashura) presenting a triumphalist message that the Greens were going to out-maneuver the state.&nbsp; Not only did these pundits over-estimate the organizational breadth and coherence of the Green movement, but they downplayed the agency of the regime.&nbsp; Many analysts outside of Iran seemed to underestimate the ability of the rulers in the Islamic republic to use various political, economic, and social welfare intuitions to mobilize resources and support, distribute patronage, and offer avenues to reproduce regime elites.&nbsp; For instance, there seemed to be an implicit assumption that the Islamic Republic needed Hashemi-Rafsanjani more than he needed his levers of powers.&nbsp; Also, almost all of the analysis of the subsidy reforms predicted that this economic restructuring would result in economic crisis and political upheaval.&nbsp; I have to admit that I too thought the subsidy reforms that began last year were politically very risky and could bring a wider spectrum of Iranians involved in the protests.&nbsp; It is unclear what will happen in the coming months, but it is noteworthy that the subsidy reforms have proceeded extremely smoothly—there have been almost no riots or major immediate economic crises. However, Ahmadinjead’s administration has demonstrated that it is able to marshal the banking system as well as the radio and TV to implement these reforms that may have negative consequences for domestic productivity and equality in the long-run, but in the short term have been presented as a national necessity and empowering for “the consumer.”&nbsp; This reality should call on people and strategists to acknowledge the weakness of their predictions and begin to understand the institutional capacities of the regime.&nbsp; It is only after self-critique that new and more effective strategies can be formulated.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>An analysis to forecast the fate of Iran democratic movement has been created considering the revolutions and uprisings that have covered all the Middle East nowadays. Can the fate of dictator governments of the region affect an isolated government such as Islamic Republic of Iran?</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify>The Arab Spring will probably have consequences for politics in Iran, but it is too soon and difficult to know what the consequences will be. The protests in the region are evolving and highly unpredictable.&nbsp; On the one hand, those who would like to reform and change the Islamic republic may learn from their counterparts in the region.&nbsp; For instance, it is clear that the cooperation and coordination between labor activists and youth groups in Tunisia and Egypt were critical in challenging the leadership of the regimes.&nbsp; The international alignments in the Iran case are quite different and work against rather than in favor of a peaceful transformation.&nbsp; On the other hand, the regime has been wary that these uprisings may prove inspirational to Iranians, but also threaten allies such as Syria and open the door to US intervention as in the case of Libya.&nbsp; Having said that I suspect that the Islamic republic’s position in the regional order will not be hurt by a change in the leadership in Egypt or the added pressure on Saudi Arabia by events in Bahrain and Yemen.&nbsp; In fact, it is Israel and the US who will have more difficulty adjusting to the emerging regional order. </P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>Some consider Iran’s economy to be the Achilles’ heel of its state and believe that the state or even the government would finally fall through the economical problems; the same thing that happened to the Soviet Union. Do you consider economy to be a proper motive for change in Iran?</STRONG></P> <P dir=ltr align=justify>The economy has been the Achilles’ heel of this regime for over three decades, no?&nbsp; When we look at the rebellions in the Arab World on the last few months, it is striking that two of the economies that had the steadiest growth rates and allegedly most dynamic economies in the region were Tunisia and Egypt.&nbsp; What this tells me is that what is important is how economic grievances, about unemployment or inflation or inequality, are translated into political demands against the political establishment.&nbsp; There is enormous potential for this in the Iranian case, but I have not seen this take place.&nbsp; For instance, the plight of industrial workers is intimately tied to the political decision to privatize firms and change the legal status of workers to contract workers with little access to job protection or social welfare. These demands should resonate with the larger concerns of the Green Movement because they are based on notions of equality and social as well as civil rights. Simultaneously, we have seen merchants and shopkeepers protesting Ahmadinejad’s taxation policies and attempts to open up the accounting books of the commercial sector.&nbsp; The merchants’ concerns stemmed from their lack of trust of state tax collectors and can be framed around the issue of the absence of transparency in state’s own budget and accounting.&nbsp; Iran’s rich history of dissent has many examples of economic grievances being interpreted and presented as political challenges to the state; just think of the Mashruteh, the oil nationalization movement, or the numerous workers actions and bazaar closures in 1357. </P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG>About Two years have passed since the Green Movement was born. Now, what do you think its achievements are?</STRONG>&nbsp;&nbsp; </P> <P dir=ltr align=justify>I think the Green Movement has had a number of achievements and I hope my critical tone does not imply that I think that the struggles in Iran are in vain and that it was doomed from the outset.&nbsp; The movement has deepened the language of rights, notions of diversity in unity, the centrality of the plight of women and how it has ramifications for all of society, and the belief that political agency belongs to all and power must not be exercised by only a few.&nbsp; Meanwhile, while the regime has been able to present a unified block against the Greens, it is clear that even among the so-called conservatives there are rivalries and ideological disputes that need to be processed sooner rather than later.&nbsp; The parliamentary elections thus will reveal conflicts that the regime has tried to keep under wraps.&nbsp; Finally, key groups in producing the state’s hegemony—politicians, journalists, filmmakers, and professors—have defected since 2009.&nbsp; The regime will have to invest in reproducing new agents that it will never be able to fully control.&nbsp; Thus, there will be other opportunities for those struggling to make Iran more politically and socially democratic.&nbsp; When these opportunities arise, the inspirational, foolhardy, and tragic experiences of the Green movement should not be forgotten.</P> <P dir=ltr align=justify><BR><STRONG><A href="http://tehranreview.net/articles/8456"><FONT color=#0000ff>&nbsp;* The Interview has been published on Tehran review. </FONT></A></STRONG></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1303464818">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1303464818 http://www.ehsanabedi.com/?id=1303464818 http://www.ehsanabedi.com/?id=1303464818 <P align=justify><STRONG>جنبش سبز؛ چالش‌ها و ضرورت‌ها</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>تهران ریویو - احسان عابدی<IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/keshavarzian1.jpg"></STRONG></P> <P align=justify><STRONG>گزیده‌ای از مصاحبه:</STRONG> «آن‌چه اهمیت دارد این است که نارضایتی‌های اقتصادی درباره بی‌کاری، تورم یا نابرابری، به مطالبات سیاسی علیه تشکیلات سیاسی تبدیل شود. ایران هم پتانسیل عظیمی دراین‌باره دارد. این مطالبات باید در زمره دغدغه‌های بزرگ جنبش سبز در نظر گرفته شوند.»&nbsp; </P> <P align=justify>«جنبش سبز به گفتمان حقوقی عمق بخشیده است، به مفهوم تکثر در عین یگانگی جلوه‌ای واقعی داده، مسائل زنان را به کانون توجهات تبدیل کرده و نشان داده که این مسائل چگونه تبعاتی برای کل جامعه دارد.»</P> <P align=justify>«گروه‌های کلیدی در ایجاد هژمونی دولت – سیاست‌مداران، روزنامه‌نگاران، فیلم‌‌سازان و اساتید دانشگاه‌ها – از 2009 تاکنون به دولت پشت کرده‌اند. حکومت مجبور خواهد بود روی بازتولید نیروهای جدیدی سرمایه‌گذاری کند و مسلما هم هیچ گاه قادر نخواهد بود که روی عملکرد آنها نظارت کاملی داشته باشد.&nbsp; بنابراین، فرصت‌های دیگری برای آن کسانی به وجود خواهد آمد که به منظور دموکراتیک‌ کردن جامعه و سیاست ایران مبارزه می‌کنند.»<BR></P> <P align=center><STRONG>***</STRONG></P> <P align=justify>آرنگ کشاورزیان در این گفت‌وگو از چالش‌های پیش روی جنبش سبز می‌گوید و ضرورت‌ها را برای موفقیت برمی‌شمرد. به اعتقاد او، آینده فرصت‌های دیگری در اختیار دموکراسی‌خواهان ایرانی خواهد گذاشت که تنها با نگاه به گذشته و نقد عملکرد خود می‌توان از آنها بهره برد. <BR>کشاورزیان استاديار دانشگاه نيويورک در زمینه مطالعات خاورميانه و سردبیر سابق نشریه مریپ (Middle East Research and Information Project) است. او سال 2007 کتاب "بازار و سیاست ایران" را به چاپ رساند که در آن ارتباط این دو نهاد را در دوران حکومت‌های پهلوی و جمهوری اسلامی بررسی کرده‌است. به جز این کتاب می‌توان به مقالات متعدد او درباره پیوند نهاد روحانيت و دولت و ابقا اقتدارگرايی در ايران اشاره کرد. <BR>اصل این گفت‌وگو که در ادامه می‌آید، به زبان انگلیسی انجام شده‌است. <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[کلیک کنید]</ASP-Rider:more></P> <P align=justify><ASP-Rider:more><BR></ASP-Rider:more><STRONG>جنبش سبز اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد؟ بازداشت یا حصرخانگی آقایان موسوی و کروبی چه دشواری‌ها و مسائلی را برای نیروهای اپوزیسیون و یا حتی حکومت در پی خواهد داشت؟&nbsp;<BR></STRONG>بازداشت موسوی و کروبی آشکارا اهمیتی نمادین دارد و نشان‌دهنده اطمینان خاطر دولت احمدی‌نژاد و حکومت در این مقطع زمانی است. دانستن این مسئله می‌تواند جالب توجه باشد که کسانی که چنین تصمیمی گرفته‌اند، دقیقا چه محاسباتی پیش خود داشته‌اند و از انتخابات 2009 تاکنون چه تاکتیک‌هایی را دنبال کرده‌اند. چرا آنها را زودتر از این‌‌ بازداشت نکردند؟ چرا الان آنها را بازداشت کرده‌اند؟ من قبول ندارم که جنبش سبز با بازداشت موسوی و کروبی که همواره از پذیرفتن رهبری جنبش امتناع کرده‌اند، به پایان کار خود رسیده باشد. در اینجا منظورم از جنبش سبز هم کسانی است که هویت خود را به عنوان عضوی از جنبش تعریف کرده‌اند و هم آنانی که با برخی مطالبات جنبش در رابطه با تغییر یافتن حکومت به شکلی که شفاف‌تر و مسئولانه‌‌تر عمل کند، توافق دارند.<BR>در هر حال از نگاه من، چندین ماه پیش از این اتفاقات اخیر بود که جنبش سبز با چالش‌هایی عمیق مواجه شد و نقاط ضعف آن عیان گشت. راهپیمایی‌‌ها و اعتراضاتی که در تابستان 2009 رخ داد، رویدادهای مهمی بود که یک زبان سیاسی یا گفتمان جدیدی را در رابطه با حقوق فردی، شفاف‌سازی امور، مساوات در برابر قانون و تعهدات حکومت مبنی بر پاسخ‌گویی و مشارکت شهروندان به نمایش گذاشت. این مفاهیم سیاسی و مناسبات میان حکومت‌کنندگان و حکومت‌شوندگان، به وضوح حاصل یک سنت دیرینه‌تری است که به مشروطه بازمی‌گردد، اما در حقیقت تبلور برنامه‌های جنبش اصلاحات در دهه 1990 (1370) و تغییرات گسترده‌تر اجتماعی – اقتصادی در سه دهه اخیر است. <BR>با وجود آن‌که راهپیمایی‌های گسترده و دیگر صورت‌های نافرمانی مدنی، شجاعت بی‌نظیر مردم و میل و اراده‌ آنها برای وحدت کلمه را به رغم تنوع خواسته‌های آنها به نمایش گذاشت، محدودیت‌هایی را نیز به همراه داشت. تا پاییز 2009 خیابان‌ها، دانشگاه‌ها و وبلاگ‌ها دیگر فضاهای امن و تاثیرگذاری نبودند که بتوانند یک بسیج عمومی در برابر دولت ایجاد کنند. این مسئله حداقل به دو موضوع دلالت می‌کند. نخست، از آنجا که جنبش سبز در این مدت همواره به فعالان دانشجویی، انجمن‌های وابسته به احزاب اصلاح‌طلب و گروه‌هایی از زنان محدود بوده‌است، برای آن که بتواند قلمروهای جدیدی به منظور فعالیت سیاسی ایجاد کند، می‌باید اتحادی میان جنبش‌هایی که پیش از این وجود داشت با گروه‌های اجتماعی ایجاد می‌کرد. به طور مشخص یکی از آنها جنبش کارگری است، اما حتی اقشار دیگری مانند روستاییان، بازاریان و کارمندان دولت نیز می‌توانستند برای این امر در نظر گرفته شوند. البته کنش متقابل میان سبزها و این گروه‌ها نیازمند مذاکره و مصالحه میان آنهاست و چنین اتفاقی ماهیت جنبش و مطالبات آن را نیز تغییر خواهد داد.&nbsp;&nbsp;&nbsp; <BR>دوم، شدت یافتن سرکوب‌ها آشکارا حکایت از این داشت که حکومت تمایل دارد و می‌تواند که حول احمدی‌نژاد متحد شود و هیچ مخالفت عمومی را هم تحمل نخواهد کرد، حتی اگر از جانب نخبگان سابق حکومت باشد.&nbsp;&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>سال قبل در همین‌ روزهای آغازین سال، امید و باوری بود در میان ایرانیان که در سال 1389 پاره‌ای تغییرات در ایران رخ می‌دهد. حالا 89 به پایان رسیده و هنوز این تغییرات به وقوع نپیوسته‌است. علت آن چیست؟ چرا این باور عینیت نیافت؟ <BR></STRONG>همان طور که در پاسخ به سئوال قبل گفتم، احساس می‌کنم که مردم آرزوهای زیادی در سر داشتند و همین آرزوها ما را به سمت این تحلیل رهنمون می‌کند که جنبش دچار چه محدودیت‌های شدیدی بوده‌است. جنبش سبز از دو طرف سرکوب می‌شد، هم توسط دولتی که از نظر سازمانی نیرومند بود و هم از سویی توسط اپوزیسیونی که از جانب طیف وسیعی سخن می‌گفت، اما در عمل قادر نبود یا نمی‌خواست که به این مطالبات متنوع تن بدهد و خود را متعهد به آن کند. <BR>سال 1389 فرصت مناسبی بود برای این که بسیاری از تحلیل‌گران و اندیشمندان بتوانند زمانی را به تحلیل بازتاب‌ها، نقدِ خود و فرمولاسیونِ دوباره جنبش اختصاص دهند. این مسئله درباره آن دسته از تحلیل‌گرانی که داخل ایران زندگی می‌کنند هم صدق می‌کند؛ اما نمی‌خواهم روی این موضوع پافشاری کنم چون آنها در شرایط بسیار دشواری زندگی و کار می‌کنند. بنابراین، فکر می‌کنم بار مسئولیت انتقاد از خود باید بیشتر بر دوش آنهایی باشد که خارج از کشور به سر می‌برند، کسانی که تمام پاییز و زمستان 1388 (به ویژه روزهای نزدیک به عاشورا) را صرف اشاعه این پیام فاتحانه کردند که سبزها به زودی بر دولت پیروز می‌شوند. این اندیشمندان نه تنها گستردگی سازمانی و اتحاد موجود در جنبش سبز را بسیار دست بالا گرفته بودند، که عاملیت حکومت را نیز فراموش کرده بودند. ظاهراً بسیاری از تحلیل‌گران خارج از ایران، قدرت حکام جمهوری اسلامی در استفاده به موقع از تمهیدات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی برای بسیج منابع انسانی و حمایت از برخی اقشار و ارائه راهکارهایی برای بازتولید نخبگان حکومتی را دست پایین فرض کرده بودند. مثلاً، به نظر می‌رسد چنین فرضی به طور ضمنی وجود داشت که جمهوری اسلامی به هاشمی رفسنجانی بیش از آن میزانی که او به اهرم‌های قدرت نیاز داشت، محتاج بود. در عین حال، تقریباً پیش‌بینی تمام تحلیل‌گران درباره اصلاح قانون یارانه‌ها این بود که این تغییرات اقتصادی به بحران اقتصادی و تحولات سیاسی می‌انجامد. باید اعتراف کنم که من نیز فکر می‌کردم اصلاح قانون یارانه‌ها که از سال گذشته آغاز شد، از نظر سیاسی ریسک بزرگی است و می‌تواند طیف گسترده‌تری از ایرانیان را به اعتراض وادارد. مشخص نیست که در ماه‌های آینده چه اتفاقی خواهد افتاد، اما این مسئله شایان توجه است که اصلاح قانون یارانه‌ها کاملاً بدون اشکال پیش رفته است – تقریباً هیچ شورشی در این رابطه رخ نداده و این امر، به هیچ بحران اقتصادی ناگهانی و بزرگی منجر نشده است. به هر حال، دولت احمدی‌نژاد ثابت کرده که قادر است نظام بانکی و همچنین صدا و سیما را برای اجرای چنین تغییراتی سازماندهی کند؛ تغییراتی که ممکن است در بلندمدت نتایجی منفی را در رابطه با تولید داخلی و رعایت مساوات به همراه داشته باشد، اما در کوتاه مدت به عنوان نیازی ملی در جهت قدرتمند ساختن "مصرف کننده" مطرح شده‌است. این واقعیت باید مردم و استراتژیست‌ها را به اعتراف به ضعف پیش‌بینی‌هایشان و درک ظرفیت‌های سازمانی حکومت وادارد. فقط با انتقاد از خود می‌توان به استراتژی‌های تازه و مؤثرتری رسید.&nbsp; </P> <P align=justify><BR><STRONG>یکی از تحلیل‌ها در رابطه با سرنوشت جنبش دموکراسی‌خواهی ایران، ناظر به انقلاب‌ها و قیام‌هایی است که در مقیاسی کلان‌تر، تمام خاورمیانه را امروز دربرگرفته. آیا سرنوشت حکومت‌های دیکتاتوری منطقه تاثیری بر حکومتی منزوی و بریده از جهان، مانند جمهوری اسلامی دارد؟ <BR></STRONG>خیزش اعراب به سوی دموکراسی(Arab Spring)&nbsp; پیامدهایی احتمالی برای سیاست ایران خواهد داشت، اما هنوز خیلی زود و دشوار است که بگوییم این پیامدها چه خواهند بود. اعتراضات در منطقه مدام در حال تکامل و در نتیجه، کاملا غیرقابل پیش‌بینی است. از یک طرف آنانی که خواهان اصلاح و تغییر جمهوری اسلامی هستند، می‌توانند از همتایان خود در منطقه بیاموزند. به عنوان مثال، واضح است که همکاری و هماهنگی فعالان جنبش کارگری و گروه‌های جوانان در تونس و مصر برای به چالش کشیدن رهبری این حکومت‌ها، حیاتی بود. [همچنین نوع] اجماع بین‌المللی در مورد ایران کاملا متفاوت است و به جای آن‌که از تغییرات صلح‌آمیز جانبداری کند، کارکرد عکس دارد.<BR>از طرف دیگر، حکومت نسبت به این نکته هوشیار بوده‌است که این قیام‌ها نه تنها می‌تواند الهام‌بخش ایرانیان باشد، بلکه همچنین تهدیدی است برای متحدانش، مانند سوریه و راه را برای دخالت ایالات متحده باز می‌کند، همان‌طور که در مورد لیبی چنین اتفاقی افتاد.<BR>چنین گفته می‌شود – و البته من به آن شک دارم – که موقعیت جمهوری اسلامی در منطقه با تغییر رهبری در مصر یا با اضافه شدن فشار بر عربستان سعودی به واسطه وقایع بحرین و یمن، لطمه‌ای نخواهد دید. در واقع این اسرائیل و آمریکا هستند که برای وفق دادن خود با نظم جدید منطقه با دشواری‌های بیشتری مواجه خواهند بود.</P> <P align=justify><BR><STRONG>برخی پاشنه آشیل این دولت را اقتصاد می‌دانند و معتقدند دولت یا شاید هم حکومت در نهایت به‌واسطه نابسامانی‌های اقتصادی سقوط خواهد کرد؛ مانند اتفاقی که در شوروی رخ داد. آیا اساسا اقتصاد را محرک مناسبی برای تغییر در ایران می‌دانید؟<BR></STRONG>اقتصاد بیشتر از سه دهه است که پاشنه آشیل این حکومت بوده. این طور نیست؟ وقتی که به شورش‌های جهان عرب در این چند ماه نگاه می‌کنیم، نکته‌ای که به نظرمان قابل توجه می‌آید این است که دو کشوری که ثابت‌ترین نرخ رشد اقتصادی یا به قول معروف پویاترین اقتصاد را در منطقه داشتند، تونس و مصر بودند. این مسئله به ما گوشزد می‌کند که آن‌چه اهمیت دارد این است که نارضایتی‌های اقتصادی درباره بی‌کاری، تورم یا نابرابری، به مطالبات سیاسی علیه تشکیلات سیاسی تبدیل شود. ایران هم پتانسیل عظیمی دراین‌باره دارد، اما من ندیده‌ام که چنین اتفاقی رخ بدهد. برای مثال، گرفتاری‌های کارگران صنعتی بستگی زیادی به تصمیمات سیاسی در رابطه با خصوصی‌سازی شرکت‌ها و تغییر وضعیت کاری کارگران از حالت استخدامی به قراردادی دارد که در این شرایط، از امنیت شغلی یا رفاه اجتماعی اندکی برخوردار خواهند بود. این مطالبات باید در زمره دغدغه‌های بزرگ جنبش سبز در نظر گرفته شوند، چرا که مفاهیم برابری و حقوق اجتماعی و همچنین حقوق مدنی بر چنین مطالباتی نیز دلالت می‌کند. <BR>هم‌زمان اعتراض تجار و مغازه‌داران به سیاست‌های مالیاتی احمدی‌نژاد و تلاش‌‌ها برای دایر کردن دفاتر حسابداری بخش بازرگانی [به منظور ثبت گزارش‌های مالی] را هم شاهد بوده‌ایم. دغدغه‌های تجار از عدم اعتماد آنها به ماموران دولتی جمع‌آوری مالیات ناشی می‌شد که این نیز خود می‌تواند در چارچوب مسئله‌ای چون عدم شفافیت بودجه دولت و حسابرسی آن بررسی شود. <BR>تاریخ پر از منازعه ایران نمونه‌های فراوانی از نارضایتی‌های اقتصادی در اختیارمان می‌گذارد که بیان‌گر چالش‌های سیاسی دولت هستند و از آن چنین تعبیری می‌شود. کافی است که مشروطه، جنبش ملی شدن نفت یا کنش‌های متعدد کارگران و تعطیل کردن بازار در سال 1357 را در نظر بیاوریم. </P> <P align=justify><BR><STRONG>حدود دو پس از تولد جنبش سبز، اکنون برآورد شما از دستاوردهای آن چیست؟<BR></STRONG>به نظر من جنبش سبز چندین دستاورد داشته‌ و امیدوارم لحن انتقادی من تعبیر به این نشود که من فکر می‌کنم مبارزات در ایران بیهوده است و از آغاز محکوم به شکست بوده‌. این جنبش به گفتمان حقوقی عمق بخشیده است، به مفهوم تکثر در عین یگانگی جلوه‌ای واقعی داده، مسائل زنان را به کانون توجهات تبدیل کرده و نشان داده که این مسائل چگونه تبعاتی برای کل جامعه دارد. همچنین این باور را تقویت کرده که همگان مجاز به کنش سیاسی هستند و قدرت نباید تنها توسط جمع اندکی اعمال شود. در ضمن، علی‌رغم آن‌که به نظر می‌رسد حکومت توانسته‌ علیه سبزها به یک اتحاد نائل شود، پرواضح است که حتی در میان آنانی که محافظه‌کار نامیده می‌شوند، مناقشه‌های ایدئولوژیک و رقابت‌هایی وجود دارد که می‌باید در زمان خود و هر چه زودتر به آنها نیز پرداخت. انتخابات مجلس تقابل‌ها و تضادهایی را به معرض نمایش خواهد گذاشت که حکومت همواره تلاش کرده‌است آنها را پنهان کند. <BR>سرانجام این‌که، گروه‌های کلیدی در ایجاد هژمونی دولت – سیاست‌مداران، روزنامه‌نگاران، فیلم‌‌سازان و اساتید دانشگاه‌ها – از 2009 تاکنون به دولت پشت کرده‌اند. حکومت مجبور خواهد بود روی بازتولید نیروهای جدیدی سرمایه‌گذاری کند و مسلما هم هیچ گاه قادر نخواهد بود که روی عملکرد آنها نظارت کاملی داشته باشد.&nbsp; بنابراین، فرصت‌های دیگری برای آن کسانی به وجود خواهد آمد که به منظور دموکراتیک‌ کردن جامعه و سیاست ایران مبارزه می‌کنند. وقتی که این فرصت‌ها فراهم شود، تجربه‌های الهام‌بخش، تراژیک و بی‌احتیاطی‌های جنبش سبز نباید فراموش شود. </P> <P align=justify><A href="http://tehranreview.net/articles/8458">* این گفت‌وگو را در وبسایت تهران ریویو بخوانید. <BR></A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=718734616">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=718734616 http://www.ehsanabedi.com/?id=718734616 http://www.ehsanabedi.com/?id=718734616 <P align=justify><STRONG>ردپای هایدگر در انقلاب ایران</STRONG></P> <P align=justify><IMG style="WIDTH: 169px; HEIGHT: 258px" border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/mirsepasi.jpg" width=177 height=269><BR><STRONG>احسان عابدی</STRONG> <BR><BR>"اسلام سیاسی، ایران و روشنگری" عنوان کتاب اخیر علی میرسپاسی است که در واپسین روزهای سال 2010 توسط انتشارات دانشگاه کمبریج به چاپ رسید‌. <BR>پرفسور علی میرسپاسی استاد جامعه‌شناسی و مطالعات خاورمیانه در دانشگاه نیویورک و رئیس مرکز مطالعات ایران‌شناسی این دانشگاه است. تحقیقات دامنه‌دار او درباره مدرنیته و مواجهه جامعه ایرانی با آن، از دلایل عمده شهرتش در محافل آکادمیک و روشنفکری ایران محسوب می‌شود و کتاب‌هایش، از جمله "تاملی در مدرنیته ایرانی" و "روشنفکران ایرانی و مدرنیته"، بحث‌های گسترده‌ای را در این محافل سبب‌ساز شده. <BR>او در نقد جریانات روشنفکری ایران بسیار قلم زده‌ و در هر کتاب خود عملکرد آنان را به مثابه سدی بر سر راه مدرنیته و مسئله‌ای چون پیشرفت دموکراسی در جامعه، بررسی کرده‌است. کتاب "روشنفکران ایران: روایت‌های یاس و امید" او که چند سال قبل به فارسی ترجمه شد، یکسره نقد آن‌دسته از روشنفکران ایرانی است که از "نظریه‌های ضدروشنگری غرب" تاثیر پذیرفته‌اند، و نویسنده در آن شرح و تفسیری از تقابل این جریان با "مدرنیته دموکراتیک" به دست می‌دهد.‌</P> <P align=justify><STRONG>پرسش از اسلام سیاسی<BR></STRONG>میرسپاسی اما در کتاب "اسلام سیاسی، ایران و روشنگری"، بحثی را برجسته می‌کند که در دیگر آثار خود از آن گذرا عبور کرده بود و آن "اسلام سیاسی" است. در حقیقت، چنین بحثی ادامه منطقی بحث‌های میرسپاسی است که از کتاب "تاملی در مدرنیته ایرانی" آغاز شده بود. <BR>او در آثار نخست خود از سیاست‌های مدرنیزاسیون در ایران، گفتمان‌های روشنفکری و نسبت آنها با دموکراسی می‌نویسد و به نقد آن می‌نشیند. <BR>در آثار بعدی، تبیینی از دموکراسی و نهادهای دموکراتیک به دست می‌دهد و در ضمن آن پیشنهادهای خود را نیز در رابطه با چگونگی رسیدن به دموکراسی پایدار بیان می‌کند که این موضوعات در دو کتاب‌ او با نام‌های "اخلاق در حوزه عمومی" و "دموکراسی یا حقیقت" بازتاب پیدا کرده‌است.<BR>در گام بعدی، وقتی که کماکان شاهد انسداد سیاسی در ایران است، کتاب "دموکراسی در ایران مدرن" را می‌نویسد که پاسخی است به پرسش همیشگی درباره امکان جمع اسلام و دموکراسی؛ امری که میرسپاسی آن را باور دارد و بدین ترتیب در برابر آن کسانی قرار می‌گیرد که از تضاد و تعارض بنیادین اسلام و دموکراسی سخن می‌گویند. <BR>در نهایت نیز به موضوع "اسلام سیاسی" می‌رسد و در صدد کشف ماهیت و چیستی آن برمی‌آید؛ آیا اسلام سیاسی حقیقتی برآمده از دل سنت‌های اسلامی است؟ چگونه می‌توان پاره‌ای از باورها و افعال اسلام‌گرایان افراطی را در چارچوب دین و سنت توضیح داد؟ <BR>پاسخی که میرسپاسی به این پرسش‌ها می‌دهد، بسیاری از تصورات را دراین‌باره به چالش می‌کشد. او از «پیوندهای نیرومند گفتمان اسلام سیاسی با برخی از جریان‌های روشنفکری و فلسفی غرب» می‌نویسد و ردپای ایدئولوژی‌های ضدغربی را در خود غرب و نظریه‌های ضدروشنگری می‌جوید. بدین شکل، این دیدگاه پرطرفدار را که پاره‌ای از رفتارهای خصمانه اسلام‌گرایان ریشه در "اصول مذهبی انعطاف‌ناپذیر" آنان دارد، نفی می‌کند. <BR>به اعتقاد او، اسلام سیاسی را می‌باید در زمینه‌ای جهانی نگریست و به تحلیل آن نشست. به بیانی دیگر، اسلام سیاسی زیرمجموعه‌ای از آن جریان‌هایی است که در واکنشی خصمانه به مدرنیته و تاثیرات فرهنگی چندگانه آن پدید آمدند و مقابل آن ایستادند. این جریان‌ها که به "ضدروشنگری" مشهور هستند، سودای بازگشت به ریشه‌ها را دارند؛ چرا که به نظر می‌رسد «چنین بازگشتی امنیت خاطر به بار می‌آورد». </P> <P align=justify><STRONG>فیلسوفان ضدروشنگری و ایران<BR></STRONG>میرسپاسی می‌نویسد که در طول قرن بیست، جریان‌ ضدروشنگری دست‌کم دوبار اوج گرفت؛ یک‌بار پس از جنگ جهانی اول که مارتین هایدگر با تحلیل اگزیستانسیالیستی قدرتمند خود در "هستی و زمان"، زمینه‌ساز انقلاب نازی شد و بار دیگر پس از جنگ جهانی دوم که پیروان ایرانی هایدگر، کشور خود را به سمت انقلاب اسلامی راه بردند. <BR>به اعتقاد او، "گفتمان اصالت" هایدگر در ایران به یک ایدئولوژی اسلامی - ایرانی تبدیل شد که در حقیقت، جانشینی بود برای مطالبات روشنگرانه مردم در رابطه با آزادی سیاسی و استقلال. <BR>میرسپاسی در ادامه به یک نسل از ایرانیان اشاره می‌کند که زندگی سیاسی آنها تحت تاثیر چنین معجونی تلخ و زهرآگین شد، اما در عین حال از تلاش‌ روشنفکران و مردم برای غلبه بر این جریان ضدروشنگری نیز غافل نمی‌شود و امیدوارانه حرکت آنها را به سوی دموکراسی به نظاره می‌نشیند.</P> <P align=justify><STRONG>موافقان کتاب: برمن و سایدمن<BR></STRONG>از میان موافقان دیدگاه میرسپاسی می‌توان مارشال برمن، استاد علوم سیاسی دانشگاه نیویورک را نام برد که کتاب "تجربه مدرنیته" او در ایران شهرت بسیاری یافته‌است. برمن با اشاره به کتاب "اسلام سیاسی، ایران و روشنگری" می‌نویسد: «میرسپاسی نشان داده ‌است که آن جریان جهانی که خود را اسلام‌گرا می‌نامد، نتیجه فلسفه‌های ضدروشنگری در غرب بوده. سابقه این سنت دقیقاً به میانه عصر روشنگری برمی‌گردد، اما پس از جنگ جهانی اول بود که به اوج خود رسید؛ یعنی زمانی که مارتین هایدگر تبلیغ نازیسم را جایگزین دیدگاه اگزیستانسیالیستی اولیه‌اش کرد. این جریان پس از جنگ جهانی دوم نیز به اوجی دیگر دست یافت و آن زمانی بود که پیروان هایدگر، آلیاژی قابل انفجار را با ترکیب سنت و رادیکالیسم اختراع کردند که نتیجه‌اش انقلاب اسلامی ایران بود. میرسپاسی نشان می‌دهد که این ترکیب چگونه در مسموم کردن زندگی یک نسل ایرانیان نقش داشته و در کنار آن به این موضوع نیز اشاره می‌کند که روشنفکران ایرانی سرانجام به چه ترتیبی بر این امر فائق آمده‌اند.»<BR>برمن در نهایت از کتاب میرسپاسی نتیجه‌گیری جالبی هم می‌کند: «این کتاب به این واقعیت اشاره دارد که فرهنگ‌های ملل مختلف جهان در عمل، جهانی هستند.» <BR>شرح دیگری که درباره کتاب "اسلام سیاسی، ایران و روشنگری" منتشر شده، نوشته استیون سایدمن، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه ایالتی نیویورک است. سایدمن ضمن تمجید از فعالیت‌های میرسپاسی می‌نویسد: «او در کتاب "اسلام سیاسی، ایران و روشنگری" نگرشی اصیل را مطرح می‌کند که تأثیرات عصر روشنگری را بر تفکر و سیاست اسلامی معاصر به تصویر می‌کشد.»</P> <P align=justify><STRONG>دنباله‌ای بر "روشنفکران ایران"<BR></STRONG>"اسلام سیاسی، ایران و روشنگری" را می‌توان تکمله‌ای بر کتاب "روشنفکران ایران: روایت‌های یاس و امید" میرسپاسی دانست که اولین بار سال 2007 توسط انتشارات دانشگاه نیویورک به چاپ رسید؛ چنان‌چه سه فصل از دو کتاب با یکدیگر مشترک است. <BR>عنوان فرعی دو کتاب نیز با یکدیگر بی‌شباهت نیست:<BR>” Philosophies of hope and despair” که در امتداد عنوان "اسلام سیاسی، ایران و روشنگری" آمده و “Social hope and Philosophical Despair” که عنوان دوم کتاب "روشنفکران ایران" است. اولی را می‌توان "فلسفه‌های یاس و امید" ترجمه کرد و دومی را هم که قبل از این عباس مخبر "روایت‌های یاس و امید" ترجمه کرده‌است.<BR>می‌توان گفت که فصل‌‌های مربوط به ایران و یا پاره‌ای بخش‌ها که به جریان‌های ضدروشنگری اختصاص یافته، در دو کتاب مشترک است. <BR>کتاب "اسلام سیاسی، ایران و روشنگری" از یک مقدمه و هفت فصل‌ تشکیل شده که عناوین آن به شرح زیر است: روشنفکران و سیاست یأس، بحران تصورات بومی‌گرایان، مدرنیته، فراتر از بومی‌گرایی و جهان‌شمول‌گرایی، هایدگر و ایران: نیمه تاریکِ "بودن" و "وابسته بودن"، دموکراسی و دین در تفکر جان دیوئی، روشنگری و سیاست اخلاقی، مؤخره. </P> <P><STRONG>لینک یادداشت در وبسایت بی بی سی فارسی</STRONG> <A href="http://www.bbc.co.uk/persian/arts/2011/04/110411_l41_book_review_heideger_abedi.shtml"><FONT color=#0000ff>[کلیک کنید]<BR></FONT></A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1302551870">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1302551870 http://www.ehsanabedi.com/?id=1302551870 http://www.ehsanabedi.com/?id=1302551870 <P><STRONG>دشواری‌های تغییر در خاورمیانه</STRONG></P> <P><STRONG>تهران ریویو - احسان عابدی<IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/selvik.jpg"></STRONG></P> <P align=justify><STRONG>گزیده‌ای از مصاحبه:</STRONG> «تکیه بر نفت و پیوندهای ضعیف ایران با اقتصاد جهانی در بی‌اعتبار شدن این کشور نقش داشته است. قطع تمام پیوندها با بقیه جهان، برای مصر که از نظر اقتصادی به توریسم و کانال سوئز وابسته است، انتخاب مناسبی نیست. حال آن که رژیم ایران آسوده خاطر است و فکر می‌کند می‌تواند به شکلی کاملاً ایزوله نیز به حیات خود ادامه دهد.»</P> <P align=justify>«در مصر و تونس، ارتش به عنوان یک نهاد ملی، خودش را از شخصی که در رأس حکومت قرار دارد، جدا می‌کند و به این ترتیب، بدون او هم به حکومتش ادامه می‌دهد. حال آن که اگر رهبر ایران سقوط کند، بسیاری از نهادها و سیاستمداران نیز قدرت خود را از دست می‌دهند و همین موضوع&nbsp; است که انگیزه آنها را برای جنگیدن با مخالفان، نیرومندتر می‌کند.»</P> <P align=justify><STRONG>***</STRONG><BR><BR>خوشبین‌ترین آدم‌ها هم گمان نمی‌کرد که به این زودی موج دموکراسی‌خواهی سراسر منطقه خاورمیانه را فرا بگیرد و دیکتاتورها یکی پس از دیگری سقوط کنند. اول بن علی دیکتاتور تونس، بعد حسنی مبارک دیکتاتور مصر و حالا دیکتاتورهای یمن و لیبی، همگی در گردابی اسیر آمده‌اند که دیگر راه نجاتی از آن متصور نیست. در کنار آنان وضعیت امروز ایران، بحرین و سوریه نیز از بسیاری جهات اضطراری محسوب می‌شود و هر لحظه امکان وقوع رخدادی بزرگ می‌رود.<BR>به منظور تحلیل این رویدادها به سراغ دکتر جتیل سلویک (Kjetil Selvik)، استادیار دانشگاه اسلو رفته‌ایم و نظرات او را جویا شده‌ایم. <BR>سلویک مطالعات دامنه‌داری درباره خاورمیانه انجام داده‌است. کتاب اخیرش "ثبات و تغییر در خاورمیانه مدرن" نام دارد که در ضمن آن به شرایط سیاسی ایران نیز به طور خاص پرداخته‌است. فارسی می‌داند – گرچه این گفت‌وگو به زبان انگلیسی انجام شده –&nbsp; و اکنون درگیر پروژه‌ای با موضوع "ائتلاف نخبگان و روابط دولت – جامعه در ایران و کویت" است. <BR>گفت‌وگو با او را می‌خوانید. <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[کلیک کنید]<BR></ASP-Rider:more><STRONG></STRONG></P> <P align=justify><STRONG>چرا بحران‌های سیاسی به یک‌باره تمام خاورمیانه را فراگرفت؟ و چگونه حکومت‌هایی که چند دهه پس از استقرار به نظر می‌رسید به ثباتی نسبی رسیده بودند، فرو ریختند؟ <BR></STRONG><BR>- مسئله اساسی همه حکومت‌های این منطقه، مشروعیت سیاسی آنها بوده و هست. فقدان این امر واجب، پیش از این در دهه‌های 1950 و 1960 باعث عدم ثبات سیاسی در جهان عرب شده بود و اکنون نیز آشوب‌های اخیر را در ابعاد بسیار گسترده‌ای سبب‌ساز شده‌است. بسیاری از کشورهای خاورمیانه این ویژگی نامطلوب را به طور یکسان از قدرت‌های استعماری به ارث برده‌اند، به نحوی که نه واحد سیاسی (کشور مستقل) و نه حاکمان آن از سوی مردم به رسمیت شناخته می‌شوند. جمهوری‌های انقلابی که در واکنش به چنین گذشته‌ای در کشورهایی نظیر الجزایر، مصر، عراق، سوریه و لیبی پدید آمده‌اند، همگی درگیر مبارزه برای آزادسازی کشور از سلطه خارجیان شدند و در راه نیل به این هدف، آزادی‌ای را که می‌بایست درون کشور به وجود می‌آمد، قربانی کردند. تا مدتی، توسعه اقتصادی کشور و ایدئولوژی‌های پوپولیستی اساس سیاست‌های این حکومت‌ها قرار گرفت، اما چندی بعد و با آغاز مشکلات اقتصادی، این سؤال برای مردم پیش آمد که آزادی‌شان را برای به دست آوردن چه چیزی قربانی کرده بودند. هر چه زمان می‌گذشت، آگاهی و نارضایتی مردم بیشتر می‌شد و بی‌عدالتی‌های آن گروه‌ها و خانواده‌های خاصی که تمام مناصب سیاسی را به خود اختصاص داده بودند، برای عموم مردم بیشتر آشکار می‌شد. جرأت یافتنِ مردم در به چالش کشیدن نظارت دستگاه‌های امنیتی، آن حکومت‌ها را آماده سقوط کرد. </P> <P align=justify><STRONG>یکی از مسائل قابل توجه در رویدادهای اخیر خاورمیانه، انتقال بحران‌های سیاسی از یک کشور به یک کشور دیگر است؛ واقعیتی که شاید عجیب باشد. شما این مسئله را چگونه توضیح می‌دهید؟<BR><BR></STRONG>- بیش از چهار دهه دوام حکومت‌های اقتدارگرا در جهان عرب این باور اشتباه را پدید آورده بود که آنها شکست‌ناپذیرند و همین امر نیز مردم را از ورود به عرصه سیاست و ریختن به خیابان‌ها بر حذر می‌داشت. اما سقوط سریع و حیرت‌آور بن علی در تونس که از هر حیثی به نظر می‌رسید یکی از آسوده‌خاطرترین دیکتاتورهای عرب باشد، این توهم را از میان برد و به اعراب نیروی تازه‌ای بخشید. این تاثیر چشم‌گیر به واسطه اینترنت و ماهواره ابعاد وسیع‌تری هم پیدا کرد چرا که اکنون رویدادها به طور زنده و بدون سانسور پوشش داده می‌شد؛ چیزی که تا همین بیست سال پیش نیز قابل تصور نبود. حتی پیش از ظهور این قبیل رسانه‌ها، در ادبیات علوم سیاسی عموما گفته می‌شد که دموکراسی به عنوان یک پدیده جهانی، سوار بر امواج‌ حرکت می‌کند.</P> <P align=justify><STRONG>آیا وقایعی که اکنون در یمن و بحرین رخ می‌دهد، می‌تواند زمینه‌ساز یک انقلاب باشد، مانند آن‌چه در تونس و مصر اتفاق افتاد؟<BR><BR></STRONG>- موج انقلابی که در تونس و مصر به راه افتاد، بازتابی آنی در کشورهای بحرین و یمن داشت چرا که این کشورها در شرایط بحرانی و آماده انفجار بودند. حکومت یمن زیر فشار سه گانه شورش حوثی در شمال، جنبش تجزیه‌طلبی در جنوب و بحران اقتصادی قرار داشت. حکومت بحرین نیز با گسترش بازداشت‌ها و سرکوب در جریان انتخابات مجلس اکتبر 2010 جامعه را دچار تفرقه کرده بود. [بنابراین] پیش‌بینی می‌شد که هر دو کشور در آینده صحنه ناآرامی و شورش بشوند. گرچه دیگر به نظر می‌رسد که احتمال یک انقلاب تمام عیار در یمن بسیار زیاد باشد. از روز جمعه 18 مارچ که رئیس جمهور علی عبدالله صالح به روی مخالفان آتش گشود و اعلام وضعیت فوق‌العاده کرد، [شماری از] اعضای برجسته دولت و نهادهای امنیتی از در مخالفت با او درآمده‌اند. حکومت یمن همیشه برای حفظ خود تن به نوعی سازش می‌داد، به جای آن که به سرکوب آشکار روی بیاورد. از این رو رئیس جمهور صالح اکنون محبوبیت خویش را از دست داده و ضعیف شده است. من که بعید می‌دانم او بتواند با چنین استراتژی دوام بیاورد.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <BR>از طرف دیگر، در بحرین حکومت آل خلیفه برای ادامه سرکوب‌ها می‌تواند به همسایه خود، عربستان سعودی تکیه کند. ایالات متحده نیز به خاطر موقعیت حساس ژئواسترتژیک بحرین و مجاورتش با ایران، چشم به روی سرکوب معترضان می‌بندد. علاوه بر این، جامعه ناهمساز و متشتت بحرین، همبستگی نیروهای مخالف را در این کشور سست و تضعیف می‌کند. بحرین نهایت تلاش خود را به کار می‌برد که مشروطه‌خواهی معترضان را به عنوان یک حرکت فرقه‌ای و نقشه‌ای از جانب شیعیان توصیف کند و به نظر هم می‌رسد که [با این شیوه] در جلب حمایت سنی‌ها نسبتا موفق بوده‌اند.<BR><BR><STRONG>کشورهایی مثل عربستان، سوریه و اردن چطور؟ آیا این کشورها پتانسیل تغییر را دارند؟<BR><BR></STRONG>- البته چنین پتانسیلی وجود دارد به‌خصوص در سوریه که یک اکثریت سنی مذهب، بنیان‌های حکومت فرقه‌ای اسد را قبول ندارد و آن را نفی می‌کند. گرچه تا همین اواخر مردم سوریه اساسا ساکت بوده‌اند، اما به اعتقاد من دلیل آن آشکار است: سوریه در مجاورت عراق و لبنان قرار دارد که هر دو تجربه ویرانی و جنگ داخلی را به اسم دموکراسی داشته‌اند. این کشورها از نظر به هم پیوستگی مذهبی و جمعیت قومی شباهت‌هایی به یکدیگر داشته‌اند و بنابراین می‌توانند سرنوشت‌های مشابهی نیز پیدا کنند. رئیس‌جمهور بشار اسد، هیچ فرصتی را برای یادآوری این نکته به مردم از دست نمی‌دهد که آنها به ثبات و امنیت نیاز دارند. به جز این، تبدیل انقلاب لیبی به یک جنگ داخلی نیز احتمال قیام را در سوریه کاهش داده‌است. <BR>در عربستان هم چشم‌انداز دموکراسی به چند دلیل تیره و تار است. سطح مطالبه دموکراسی خارج از جمع اقلیت شیعه، به نسبت استانداردهای منطقه‌ای پایین است و علت آن، فقدان فعالان اجتماعی به طور سنتی و وضعیت اقتصادی نسبتاً ممتاز اغلب شهروندان عربستان سعودی است. در عین حال، حکومت نیز در این کشور به پشتوانه نفت، حمایت آمریکا و نیروهای امنیتی وفادارش از جایگاه قدرتمندی برخوردار است. بسیاری از مردم عربستان اگر بخواهند به جایگزینی برای این وضعیت فکر کنند نگران این موضوع خواهند شد که بدون خاندان سعودی، کشور اصلاً نتواند پا بر جا بماند. <BR>اما در مورد اردن، با در نظر گرفتن اصلاحاتی که در آن اعمال می‌شود، به نظر می‌رسد که با وضعیت بهتری به نسبت سوریه و عربستان سعودی روبه‌رو باشیم؛ یعنی یک سلطنت مشروطه که ملک عبدالله در رأس آن قرار دارد و در عین حال، فقط از قدرتی نمادین برخوردار است، دست کم می‌تواند سناریویی قابل تأمل در این زمینه محسوب شود. <BR>در مواردی نظیر سوریه و عربستان سعودی امروزی، واقعاً نمی‌دانم چنین توسعه‌ای چگونه می‌تواند اتفاق بیفتد. <BR><BR><STRONG>در معرفی کتابتان، "ثبات و تغییر در خاورمیانه مدرن" آمده‌است که شما دشواری‌های تغییر در این منطقه را برشمرده‌اید. این دشواری‌ها ناشی از چه عواملی است؟ سنت، اقتصاد، فرهنگ استبدادی...؟<BR><BR></STRONG>- این حکایتی طولانی است و عوامل آن از سرزمینی به سرزمین دیگر تغییر می‌کند. با این حال اگر قرار بود از سه محدودیت نام ببرم که در منطقه گسترده‌ای صدق می‌کند، این موارد را فهرست می‌کردم:<BR>اول، فشار و تاثیر سیاسی ارتش‌ها و دستگاه‌های امنیتی خاورمیانه؛ میزان دموکراسی [در هر سرزمینی] بستگی دارد به احتراز و دوری این نهادها از مسائل سیاسی و اقتصادی، اما دست‌یابی به چنین شرایطی به دلیل وضعیت امنیتی متزلزل در داخل و خارج از مرزهای اغلب کشورهای خاورمیانه، دشوارتر نیز شده است.&nbsp; <BR>دوم، عدم وجود قدرت‌های اقتصادی مستقل که در تقابل با یکدیگر قرار بگیرند؛ این موضوع ناشی از سلطه حکومت بر اقتصاد و به ویژه، سلطه&nbsp; بر تعاملات نخبگان سیاسی و اقتصادی است. آنهایی که در رأس امور سیاسی قرار دارند، همان نیروها، شبکه‌ها یا خانواده‌هایی هستند که بر اقتصاد هم نظارت دارند. این یعنی که آنها با تقسیم قدرت، چیزی بیش از آنچه را که تصور می‌شود، از دست می‌دهند و آن خصوصی‌سازی‌ای که [در عمل] به شیوه "سرمایه‌داری توام با پارتی‌بازی" Crony) Capitalist) انجام می‌گیرد، مسیری نیست که ما را به سوی دموکراسی رهنمون شود. <BR>سوم، شیوع "سیاست هویت" و اِعمال دسته‌بندی‌های نژادی و فرقه‌ای است. این مسئله در عین حال که مسئله‌ای داخلی به شمار می‌آید – چرا که تنش‌های موجود بین گروه‌های هویتی&nbsp; (identity groups)نظیر سنی‌ها و شیعه‌ها، قبایل و مناطقی که رقیب یکدیگر محسوب می‌شوند، یا گروه‌های نژادی (ethnic groups) به اندازه‌ای تشدید می‌شود که منازعات بین حکام و افراد تحت حکومت آنان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد – مسئله‌ای خارجی نیز هست، زیرا اغلب فعالان غربی بیش از آن که دغدغه این موضوع را داشته باشند که نیروهای سیاسی در خاورمیانه بیانگر خواسته‌های ظالمان هستند یا مردم، ذهنشان بر این موضوع متمرکز شده است که این نیروهای سیاسی، اسلام‌گرا هستند یا سکولار. </P> <P align=justify><STRONG>حالا ترسی که وجود دارد، رشد تروریسم در غیاب حکومت‌های قدرتمند در منطقه است. آیا می‌توان سرنوشتی مانند عراق برای مصر و تونس پیش‌بینی کرد؟ <BR><BR></STRONG>- من هیچ دلیلی برای بدبینی نمی‌بینم. عراق به خاطر جنگ ویران شد و همین طور به خاطر دیکتاتور ظالمی که برای چند دهه بر آن حاکم بود. این کشور آزادی خود را به واسطه اشغال نظامی به دست آورد. در برخی کشورها احتمالا ویرانی‌های بیشتری از دیگر کشورها به بار خواهد آمد (حکومت‌هایی که امروز مخصوصا می‌توان به آنها اشاره کرد، حکومت‌های لیبی و یمن هستند که در شرایط مخاطره‌آمیزی به سر می‌برند) اما باید آگاه بود که تهدید به هرج و مرج، کارتِ بازی مورد علاقه رهبران اقتدراگرا است. آنها دائما به مردم خود چنین القا می‌کنند که باید از میان حکومت آنان یا جنگ داخلی یکی را برگزینند.&nbsp; <BR><BR><STRONG>وقتی که انقلاب‌های تونس و مصر به پیروزی رسید، یک سوال ناشی از ناامیدی برای بسیاری از ایرانی‌ها پدید آمد. سوال این بود که چرا تونس و مصر توانستند، ولی ما نتوانستیم. شما فکر می‌کنید که چرا جنبش دموکراسی‌خواهی ایران هنوز به نتیجه نرسیده‌است؟ <BR></STRONG><BR>- مشکل از طرف "تقاضاکنندگان" نیست چرا که جنبش مردمی که پس از انتخابات سال 2009 در ایران شکل گرفت، دقیقاً به اندازه همان چیزی که در تونس و مصر اتفاق افتاد، قابل توجه بود. اما من سه تفاوت مهم را در سطح حکومت‌ها برمی‌شمارم که شاید بتواند دلایل نتیجه متفاوت این جنبش‌ها را شرح دهد. نخست آن که جمهوری اسلامی مراجع ایدئولوژیک قوی‌تری را به نسبت آنچه حکومت‌های مصر و تونس از آن برخوردار بودند، در اختیار دارد.‌ دیکتاتوری‌های مصر و تونس، حکومت‌های قائم به شخص محسوب می‌شدند که از حمایت بدنه حکومت به میزان زیادی بی‌بهره بودند چرا که قادر نبودند برای به‌دست آوردن آن، به شیوه‌هایی غیر از امتیازدهی و وفاداری شخصی متوسل شوند. حال آن که جمهوری اسلامی در استخدام مدافعانی که به نظام باور دارند، مستعدتر بوده است. دوم این که، نفوذ نهادهای انقلابی در نظام سیاسی ایران از به وجود آمدن نتیجه‌ای نظیر آنچه مصریان یا تونسی‌ها به آن دست یافتند، ممانعت به عمل می‌‌آورد، چرا که در مصر و تونس، ارتش به عنوان یک نهاد ملی، خودش را از شخصی که در رأس حکومت قرار دارد، جدا می‌کند و به این ترتیب، بدون او هم به حکومتش ادامه می‌دهد. حال آن که اگر رهبر ایران سقوط کند، بسیاری از نهادها و سیاستمداران نیز قدرت خود را از دست می‌دهند و همین موضوع&nbsp; است که انگیزه آنها را برای جنگیدن با مخالفان، نیرومندتر می‌کند. سوم این که به نظر من تکیه بر نفت و پیوندهای ضعیف ایران با اقتصاد جهانی در بی‌اعتبار شدن این کشور نقش داشته است. اعلان جنگ به ملت خود و قطع تمام پیوندها با بقیه جهان، نظیر آنچه در لیبی اتفاق افتاد، برای مصر که از نظر اقتصادی به توریسم، حمایت و سرمایه‌گذاری خارجیان و کانال سوئز وابسته است، نمی‌تواند انتخاب مناسبی به شمار بیاید. حال آن که به نظر می‌آید رژیم ایران آسوده خاطر است که می‌تواند به شکلی کاملاً ایزوله نیز به حیات خود ادامه دهد.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>به نظر شما ایران به سمت انقلاب پیش می‌رود یا اصلاحات؟ سرنوشت جنبش سبز و حاکمیت چگونه خواهد بود؟&nbsp; <BR><BR></STRONG>- برخی از تحلیل‌گران معتقدند که سقوط یا تضعیف حکومت‌های وابسته به غرب، نظیر مصر، تونس، بحرین و یمن، به مثابه یک پیروزی برای جمهوری اسلامی است و دامنه نفوذ آن را گسترده‌تر می‌کند، اما قضیه به این سادگی‌ها نیست. اتفاقا از یک نظر، وجود دیکتاتورهای تحت‌الحمایه غرب در جهان عرب، راه را برای تاثیرگذاری ایران در منطقه هموار کرده‌است. همچنین نظام سیاسی ایران مشارکتی‌تر از اغلب حکومت‌های خاورمیانه بوده‌است. اما حالا با توجه به پسرفت آزادی در ایران و پیشرفت حکومت‌های مردمی در جهان عرب، من مانده‌ام که دیگر چه کسی از ایران الگوبرداری خواهد کرد. <BR>[در مجموع] با توجه به شرایط داخلی جمهوری اسلامی، آشکار است که نادیده گرفتن حق حاکمیت مردم بر خودشان دشوار خواهد شد، به‌خصوص اگر که دموکراسی در همه جای منطقه رونق پیدا کند. تا زمانی که مردم آزاداندیش باشند، من نمی‌دانم که حکومت چگونه می‌تواند جنبش سبز را سرکوب کند.&nbsp;&nbsp;</P> <P align=justify><STRONG>گفت‌وگو با جتیل سلویک را در نشریه آنلاین تهران ریویو بخوانید. </STRONG><A href="http://tehranreview.net/articles/8092"><FONT color=#0000ff><STRONG>[کلیک کنید]</STRONG></FONT></A></P> <P><STRONG></STRONG>&nbsp;</P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1301184545">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1301184545 http://www.ehsanabedi.com/?id=1301184545 http://www.ehsanabedi.com/?id=1301184545 <P align=justify><STRONG>موسوی به مرتبه رهبری نزدیک شده‌است</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>جرس- احسان عابدی<IMG style="WIDTH: 187px; HEIGHT: 265px" border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/kinzer10.jpg" width=195 height=273></STRONG></P> <P align=justify><STRONG>گزیده‌ای از مصاحبه:</STRONG> «شاید بتوان گفت، مصدق بزرگ‌ترین رهبر ایران بوده‌است، کسی که بیشترین پتانسیل را برای دموکراتیک کردن ایران در قرن 20 داشت. موسوی به مرتبه رهبری نزدیک شده‌است، اما نمی‌دانیم برنامه طولانی مدت او برای ایران چه خواهد بود.»</P> <P align=justify>«تحریم‌ها می‌توانند مقدمه‌ای برای جنگ‌های آینده قلمداد شوند، یعنی مردم بگویند که ما تحریم را هم امتحان کردیم و آن تأثیری را که می‌خواستیم، نداشت، بنابراین حالا تنها راه پیش روی‌مان، حمله نظامی است.»&nbsp; </P> <P align=justify>«یکی از بهترینِ انتخاب‌ها این است که حکومت ایران به طریقی از این حالت ایزوله و پارانویایی خود بیرون بیاید؛ اگر ایالات متحده بتواند نقشی در این زمینه ایفا کند، این به نفع همه خواهد بود.»<BR><BR><STRONG>***</STRONG></P> <P align=justify>دو سال قبل که برای اولین بار با استفان کینزر گفت‌وگو کردم، از کتاب معروف او، "همه مردان شاه" به هیجان آمده بودم. موضوع گفت‌وگوی ما همان کتاب بود که کینزر در آن روایت دقیقی از کودتای 28 مرداد و سقوط دولت دکتر مصدق ارائه داده بود. گفت‌وگو نیز در روزنامه اعتماد ملی منتشر شد.<BR>این‌بار اما نگاه‌ من به گذشته نبود؛ گرچه بازداشت – یا حصر خانگی – موسوی و کروبی، سرنوشت مصدق را تداعی می‌کرد، اما تا پایان ماجرا راه زیادی باقی مانده و ابهامات بی‌شمار این راه، دلیل گفت‌وگو با او بود. <BR>او هم معتقد است که وضعیت سیاسی ایران به این شکل نخواهد ماند، اما به تغییرات سریع نیز چندان خوشبین نیست و آن را باور ندارد. <BR>گذشته از این، نگاه ویژه‌ای به رابطه ایران و آمریکا دارد و از منتقدان سیاست تحریم یا انزوای ایران است. آرای او در این‌باره از موضوعات اصلی کتاب اخیرش است که سال 2010 با عنوان "ایران، ترکیه، آینده آمریکا" به چاپ رسید. کینزر سال‌هاست که در نیویورک تایمز ستون ثابت دارد و از سیاست‌های خارجی و رویدادهای قابل تامل سیاسی در جهان می‌نویسد.<BR>گفت‌وگو با او را می‌خوانید. <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[<ASP-Rider:more><ASP-Rider:more>کلیک کنید]&nbsp;</ASP-Rider:more>&nbsp; </ASP-Rider:more></ASP-Rider:more></P> <P align=justify><ASP-Rider:more><ASP-Rider:more></ASP-Rider:more></ASP-Rider:more><STRONG>***</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>پرفسور کینزر، اجازه بدهید گفت‌وگو را درباره صف‌آرایی اخیر مخالفان در ایران و نتایج آن آغاز کنیم. آقایان موسوی و کروبی، رهبران نیروهای مخالف بازداشت شده‌اند. حدود یک ماه قبل تظاهرات‌ها علیه حکومت از سر گرفته شد و معترضان پس از یک سال به خیابان‌ها بازگشتند. به نظر شما شرایط امروز ایران چگونه است؟ آیا در آینده نزدیک شاهد اعتراضات گسترده‌تری خواهیم بود؟ <BR><BR></STRONG>- اوضاع داخلی ایران با آن‌چه در جهان عرب می‌گذرد، تفاوت دارد. حکومت ایران در دو سال گذشته ثابت کرده‌‌است آمادگی این را دارد که نهایت خشونت را در سرکوب اعتراضات عمومی به کار ببرد. سپاه پاسداران از شرایط موجود سود بسیار می‌برد و در جهت حفظ آن تلاش می‌کند. گروه‌های ستیزه‌گری در داخل حکومت ایران وجود دارد – مانند آمریکا – که تمایل به هیچ مصالحه‌ای ندارند.<BR>در چنین فضایی من بعید می‌دانم که این اعتراضات به ایجاد تغییرات سریع در ایران منجر شود.&nbsp;&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>چند روز پس از انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، شما با اشاره به یک عکس از معترضان،&nbsp; دکتر مصدق و میرحسین موسوی را به طور تلویحی با هم مقایسه کردید. در آن عکس معترضان تصاویر مصدق و موسوی را در دست گرفته بودند. آیا هنوز هم به این مقایسه اعتقاد دارید؟ و فکر می‌کنید موسوی، مصدق دیگری برای ایران است؟<BR><BR></STRONG>- من فکر نمی‌کنم که حتی خود موسوی ادعای این را داشته باشد که به موقعیت مصدق دست پیدا کرده‌. شاید بتوان گفت، مصدق بزرگ‌ترین رهبر ایران بوده‌است، کسی که بیشترین پتانسیل را برای دموکراتیک کردن ایران در قرن 20 داشت. موسوی به مرتبه رهبری نزدیک شده‌است، اما نمی‌دانیم برنامه طولانی مدت او برای ایران چه خواهد بود.<BR>به نظر من قرار دادن این دو چهره در کنار یکدیگر به این معناست، مردمی که امروز از موسوی حمایت می‌کنند، شبیه حامیان مصدق در دهه 1950 هستند. </P> <P align=justify><STRONG>اما بپردازیم به رابطه ایران و آمریکا در این برهه از زمان. به نظر می‌رسد در سیاست آمریکا نسبت به ایران سردرگمی و تضادهای زیادی وجود دارد. این سیاست‌ها را چگونه تحلیل می‌کنید؟<BR><BR></STRONG>- روابط دوستانه میان ایران و آمریکا می‌تواند منافع بلندمدتی برای مردمان هر دو کشور داشته باشد. اما متاسفانه در هر دو طرف کسانی وجود دارند که نمی‌خواهند چنین اتفاقی بیفتد. به جز این، هر دو کشور مدام اختلافات تاریخی را پیش می‌کشند و به همین‌ خاطر همواره از یکدیگر ناخشنود و خشمگین هستند. زمان زیادی خواهد برد تا هر دو طرف بتوانند به درکی از منافع طولانی مدت مشترک خود برسند.&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>یکی از مسائل بحث‌برانگیز، تحریم‌های آمریکا علیه ایران است. رهبران جنبش سبز و اصلاح‌طلبان این تحریم‌ها را در نهایت به ضرر مردم ایران می‌دانند، نه حاکمیت. نظر شما چیست؟ آیا واقعا این تحریم‌ها عامل بازدارنده‌ای برای حکومت ایران از برنامه‌های اتمی‌اش است؟ <BR><BR></STRONG>- من بعید می‌دانم که تحریم‌ها همان تاثیراتی را داشته باشد که آمریکا تصور می‌کند. تجربه کاری‌ام در صربستان و عراق – که از این نظر به ایران شباهت داشتند – به من می‌گوید که تحریم‌ها باعث قدرت گرفتن گروه‌های تبهکار سودجو و در این مورد، سپاه پاسداران می‌شود. این تحریم‌ها به زیان مردم عادی ایران است. به نظر من این تحریم‌ها نمی‌تواند ما را دقیقاً به آن هدفی که مورد نظرمان بوده است، یا آنچه برخی مردم از آنها انتظار داشته‌اند، برساند. آنها می‌توانند مقدمه‌ای برای جنگ‌های آینده قلمداد شوند، یعنی مردم بگویند که ما تحریم را هم امتحان کردیم و آن تأثیری را که می‌خواستیم، نداشت، بنابراین حالا تنها راه پیش روی‌مان، حمله نظامی است.&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>شما بارها در یادداشت‌ها و سخنرانی‌هایتان از ضرورت مذاکره مستقیم دولت‌های ایران و آمریکا سخن به میان آورده‌اید. آیا مذاکره با دولت آقای احمدی‌نژاد موجب اعتراض گروه‌های حامی حقوق بشر و مخالفان دولت ایران نمی‌شود؟<BR><BR></STRONG>- این نکته بسیار حائز اهمیت است که ایالات متحده هیچ وقت نباید در جهت تضعیف جنبش عظیم دموکراتیک ایران گام بردارد. حقوق بشر باید یکی از محورهای هر مذاکره‌ای میان ایالات متحده و ایران باشد. جنبش دموکراتیک در ایران انتخاب‌های متعدد و خوبی را پیش روی خود دارد. یکی از بهترینِ انتخاب‌ها این است که حکومت ایران به طریقی از این حالت ایزوله و پارانویایی خود بیرون بیاید؛ اگر ایالات متحده بتواند نقشی در این زمینه ایفا کند، این به نفع همه خواهد بود.<BR>&nbsp;<BR><STRONG>و سوال آخر؛ این روزها سخن درباره شباهت‌ رویدادهای مصر و تونس با ایران بسیار گفته می‌شود. آیا این مقایسه پذیرفتنی است؟&nbsp;<BR><BR></STRONG>- بین این‌ها یک تفاوت بسیار مهم وجود دارد. فراموش نکنیم که ایران پیش از این تجربه یک انقلاب را داشته‌است، گرچه نتایج آن همان چیزی نبوده که خیلی از مردم خواستارش بودند. از این رو، نمونه ایران بسیار متفاوت از مصر و تونس است، هر چند که در بلندمدت، وضعیت سیاسی ایران هم نمی‌تواند به این شکل باقی بماند. </P> <P align=justify><STRONG>این گفت‌وگو را در وبسایت جرس بخوانید.&nbsp;<A href="http://www.rahesabz.net/story/34221/"><FONT color=#0000ff>[کلیک کنید] </FONT></A></STRONG></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1303201491">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1303201491 http://www.ehsanabedi.com/?id=1303201491 http://www.ehsanabedi.com/?id=1303201491 <P align=justify><STRONG>سبزها الهام‌بخش عرب‌ها بودند</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>تهران ریویو - احسان عابدی</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>گزیده‌ای از مصاحبه: </STRONG>«تحلیل‌گران می‌گویند دوره گذار در ایران طولانی می‌شود، اما من دیگر خیلی مطمئن نیستم. رویدادهایی که در جهان اسلام به وقوع می‌پیوندد، ورای درک و تصوراتی است که تاکنون داشته‌ایم.»&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify>«البته که تصاویر تظاهرات‌ها در ایران، جهان را تحت تاثیر قرار داده‌است، اما اکنون نگاه‌ها به آن‌چه که در تونس و مصر می‌گذرد دوخته شده، چرا که مردم آن کشورها پیروز شده‌اند...»<BR><BR><STRONG>***<BR></STRONG><BR>دکتر سابرینا مروین (Sabrina Mervin)&nbsp; سال‌هاست که درباره ایران و وجوه سیاسی و دینی جامعه ایرانی می‌نویسد. ایران را مرکز جهان شیعه می‌داند و تحولات این جهان را دنبال می‌کند، چنان‌چه آثار متعددی نیز دراین‌باره نگاشته است، مانند "جهان شیعه و ایران" و "حزب‌الله". اما حوزه مطالعاتی مروین به ایران محدود نمی‌ماند، بلکه در معنای وسیع‌تر کل جهان اسلام را دربرمی‌گیرد. "تاریخ اسلام، مبانی و دکترین" نوشته اوست که سال 2000 در فرانسه منتشر شد. <BR>با این پژوهشگر فرانسوی درباره رویدادهای اخیر خاورمیانه و جهان اسلام گفت‌وگو کرده‌ایم. طبیعی است مسائل ایران نیز جایگاه ویژه‌ای در این گفت‌وگو داشته باشد و از این رو در برخی از پرسش‌ها و پاسخ‌ها به جنبش سبز نیز پرداخته شده‌است.&nbsp; <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more><ASP-Rider:more><ASP-Rider:more>[کلیک کنید]</ASP-Rider:more></ASP-Rider:more></ASP-Rider:more></P> <P align=justify><ASP-Rider:more><ASP-Rider:more><ASP-Rider:more></ASP-Rider:more></ASP-Rider:more></ASP-Rider:more><ASP-Rider:more></ASP-Rider:more><STRONG>شما اتفاقات اخیر در کشورهای تونس، مصر، بحرین، ایران، لیبی و... را چگونه تحلیل می‌کنید؟ آیا جهان اسلام یک رنسانس را تجربه می‌کند؟<BR><BR></STRONG>- کسانی که در این رویدادها ایفای نقش می‌کنند، از کنش خود به عنوان انقلاب (ثوره) نام می‌برند، نه صرفاً یک قیام (انتفاضه). این مسئله به ویژه در کشورهایی نظیر مصر و تونس صادق است که حرکت آنان با موفقیت بیشتری همراه بوده است. <BR>در واقع، تمام این رویدادها با هدف از میان برداشتن فساد، دست یافتن به آزادی، حقوق سیاسی و اجتماعی، برابری اجتماعی، تقسیم دوباره‌ ثروت ملی و اهدافی از این دست اتفاق افتاده است، اهدافی که بنیانی و در عین حال عملی است یا به بیان دیگر، کمتر ایدئولوژیک و بیشتر واقع‌گرایانه‌ است. اکنون دیگر در این جوامع، فعالان سیاسی و اجتماعی، روشنفکران، کارگران و تمام اقشار باید به سؤالاتی بنیادی درباره‌ خواسته‌های خود و نوع جامعه‌ای که خواهان آن‌ هستند، پاسخ بدهند. تازه مناقشه‌ها آغاز شده است (به‌طور مثال، درباره اصل دوم قانون اساسی مصر)<STRONG>*</STRONG>.&nbsp;&nbsp; <BR>پرسش‌ها و مسائل، دیگر در قلمرو سیاست محدود نمی‌مانند، بلکه گستره آن بسیار وسیع‌تر است و در سطوح کلان ملی و بین‌المللی ذهن‌ها را به خود مشغول کرده‌است. تغییری بزرگ در حال رخ‌دادن است، امری که در جهان اسلام بی‌سابقه بوده است.</P> <P align=justify><STRONG>نقش اسلام در این رویدادها چیست؟ آیا می‌توان جایگاهی برای ایدئولوژی‌های اسلامی در تحولات اخیر خاورمیانه در نظر گرفت؟ یا این‌که تنها میل به دموکراسی و آزادی موجب حرکت انقلابیون شده‌است؟<BR><BR></STRONG>- به طور کلی، ایدئولوژی‌ها در این زمینه حائز اهمیت نیستند. گرچه اعضای احزاب ایدئولوژیک هم در این رویدادها حضور دارند، اما می‌بینیم که افراد غیرایدئولوژیک نیز در آنها به همان میزان ایفای نقش می‌کنند. بنابراین، تا آنجا که به اسلام مربوط می‌شود، برای جوانان یا کنش‌گرانی که این رویدادها را رقم زده‌اند، دین یک امر شخصی است و بیشتر یک عامل هویت‌بخش به شمار می‌آید تا یک ایدئولوژی. </P> <P align=justify><STRONG>به نظر شما چقدر این احتمال وجود دارد که مصر پس از حسنی مبارک و تونس پس از بن علی به ورطه اسلام‌گرایی افراطی بیفتند؟<BR><BR></STRONG>- گمانه‌زنی دراین‌باره بسیار سخت است و مخاطرات زیادی به همراه دارد. ما واقعا نمی‌دانیم چه چیزی پیش می‌آید. تحلیل‌گران هم هیچ اتفاق نظری در این مورد ندارند و به چند دسته تقسیم شده‌اند.‌ به طور خلاصه اگر بگویم، برخی معتقدند احزاب اسلام‌گرا تجربیاتی عملی دارند که اعضای جامعه مدنی فاقد آن هستند. از این رو امکان تاثیرگذاری بیشتری نیز در این بازی سیاسی دارند. در مقابل، برخی دیگر معتقدند که دوران اسلام‌گرایی به پایان رسیده‌است. میان این دو دیدگاه افراطی با طیف متنوعی از آرا و عقاید مواجه هستیم.&nbsp;&nbsp; </P> <P align=justify><STRONG>آیا می‌توان از هم‌زیستی اسلام سیاسی و لیبرال دموکراسی در این کشورها سخن گفت و نسبت به آن خوشبین بود؟<BR><BR></STRONG>- نمونه‌ای که در این زمینه اغلب به آن اشاره می‌شود، حزب "عدالت و توسعه" در ترکیه است. گرچه ترکیه به خاطر مسائل تاریخی و روند سکولاریسم در آن یک مورد خاص محسوب می‌شود، اما این موضوع می‌تواند در هر جای دیگری نیز صدق بکند. با این وجود از الان نمی‌توانیم چیزی را پیش‌بینی کنیم. </P> <P align=justify><STRONG>یکی از تحلیل‌های مورد علاقه مقامات رسمی ایران، شباهت رویدادهای اخیر مصر و تونس با انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 است. از طرفی نیروهای مخالف حاکمیت در ایران نیز این رویدادها را متاثر از جنبش سبز و راهپیمایی‌های عظیم ایرانیان در سال گذشته می‌دانند. نظر شما چیست؟ کدام دیدگاه به واقعیت نزدیک‌تر است؟<BR><BR></STRONG>- من فکر نمی‌کنم انقلاب اسلامی سال 1979 ایران، الگوی نسل جوانی قرار گرفته باشد که این جنبش‌ها را در جهان عرب پیش می‌برند. اما جنبش سبز می‌تواند الهام‌بخش آنان باشد. با این حال در نظر داشته باشید که این جنبش هنوز نتوانسته‌است تغییری در وضعیت ایران به وجود آورد.</P> <P align=justify><STRONG>شما جنبش سبز را چگونه می‌بینید؟ یک جنبش اصلاح دینی؟ <BR><BR></STRONG>- بله، می‌توان آن را به عنوان یک جنبش اصلاح دینی در نظر گرفت، اما در عین حال یک جنبش سیاسی و اجتماعی هم هست. <BR><BR><STRONG>بپردازیم به کتاب جدیدتان، "جهان‌ شیعه و ایران". چنان‌چه در وبسایت آمازون درباره کتاب نوشته شده، شما ایران را به نوعی قلب جهان شیعه تصور کرده‌اید که مناطقی از آسیای مرکزی، ترکیه، خلیج فارس و حتی سنگال را دربرمی‌گیرد. به نظر شما رویدادهای اخیر ایران چه تاثیراتی می‌تواند بر این جوامع داشته باشد؟<BR><BR></STRONG>- اول این‌که، ایران مرکز جهان تشیع و تعالیم مذهبی است؛ و همان‌طور که روزگاری در گذشته شهر نجف چنین مرکزیتی داشت، امروز این مرکزیت به شهر قم منتقل شده‌است. شاهد آن نیز همه روحانیانی است که به نیت تعلیم و آموزش از کشورهای مختلف به آنجا می‌آیند. در حقیقت، قم مرکز امروزی و تاثیرگذار تعالیم مذهبی است.&nbsp;&nbsp; <BR>گذشته از این، مباحث و مناقشه‌های بسیار عمیقی درباره اسلام و نقش آن در جوامع معاصر وجود دارد که متفکران ایرانی اصلاح‌طلب آنها را طرح کرده و به آن دامن زده‌اند. از این نظر ایران همواره پیشرو بوده است و می‌توان آن را "آزمایشگاه اندیشه‌ها" نامید. این مسئله‌ای است که من در کتابم به آن پرداخته‌ام. این کتاب سال 2007 به زبان فرانسه و چندی پیش نیز به زبان انگلیسی منتشر شد.<BR>البته که تصاویر تظاهرات‌ها در ایران، جهان را تحت تاثیر قرار داده‌است، اما اکنون نگاه‌ها به آن‌چه که در تونس و مصر می‌گذرد دوخته شده، چرا که مردم آن کشورها پیروز شده‌اند؛ و همین‌طور بحرین یا هر جای دیگری که در آن می‌توان تحرکاتی از این دست را مشاهده کرد. جهانیان همچنین به لیبی نگاه می‌کنند و واکنش بسیار خشونت‌آمیز حکومت آن را زیر نظر دارند.</P> <P align=justify><STRONG>سوال آخر اما درباره آینده ایران و جنبش سبز است. شما سیر حوادث در ایران را چگونه پیش‌بینی می‌کنید؟ <BR></STRONG><BR>- من نمی‌توانم چیزی را پیش‌بینی کنم. تحلیل‌گران می‌گویند دوره گذار در ایران طولانی می‌شود، اما من دیگر خیلی مطمئن نیستم. رویدادهایی که در جهان اسلام به وقوع می‌پیوندد، ورای درک و تصوراتی است که تاکنون داشته‌ایم.&nbsp;&nbsp; <BR>&nbsp;</P> <P align=justify><STRONG>*</STRONG> اصل دوم قانون اساسی مصر بیان می‌کند که «اسلام دین رسمی کشور، عربی زبان رسمی آن و منبع اصلی قانون‌گذاری، حقوق اسلامی (شریعت) است.» این اصل اکنون محل مناقشه است و کسانی که از سکولاریزه شدن کشور و برابری شهروندان (اعم از مسلمان و مسیحی) دفاع می‌کنند، خواهان تغییر این اصل هستند.</P> <P align=justify><STRONG>این کفت‌وگو را در نشریه آنلاین تهران ریویو بخوانید. <A href="http://tehranreview.net/articles/7805"><FONT color=#0000ff>[کلیک کنید]</FONT></A></STRONG><A href="http://tehranreview.net/articles/7805"><FONT color=#0000ff>&nbsp;&nbsp;</FONT></A> </P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=1299226701">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=1299226701 http://www.ehsanabedi.com/?id=1299226701 http://www.ehsanabedi.com/?id=1299226701 <P align=justify><STRONG>هزارتوهای ایاصوفیه</STRONG></P> <P align=justify><STRONG>سپیده جدیری<IMG border=0 hspace=3 alt="" vspace=3 align=left src="http://ehsanabedi.com/poem/bahareh.jpg"></STRONG></P> <P align=justify>بورخس را نه به خاطر زبان، که به دلیل آفرینش فضاهای تودرتو و قالب‌بندی چندگانه‌ی‌ آثارش، بی‌مثال می‌دانم. تودرتویی که بورخس با درهم‌آمیزیِ داستان، اسطوره و فلسفه می‌آفریند، نام او را به عنوان یک «هزارتوسازِ» ابدی در تاریخ ادبیات ثبت کرده است و چون خودش این هزارتوها را استعاره‌ای از دالان‌های پر پیچ و خمِ زندگی می‌داند، شاید بتوان از او به یک «زندگی‌ساز» تعبیر کرد:</P> <P align=justify>زئوس، حتی زئوس هم یارای گشودن این تورها را ندارد/ که از سنگند و به‌‌دور منند. مغزم فراموش کرده است/ کسانی را که من در طی راه دیده‌ام،/ راه نفرت‌بار دیوارهای یکنواخت،/&nbsp; که سرنوشت من است...&nbsp; (1)</P> <P align=justify>شاید این ادعا که بهاره رضایی هم در شعر «کتابخانه‌ی ایاصوفیه؛ استانبول» یک هزارتوی ابدی ساخته است، قدری بزرگ به نظر برسد، اما مروری منصفانه بر وجوه چندگانه‌ی ساخت‌ و تودرتوییِ روایتِ شعر همین نتیجه را به دست خواهد داد. <BR>شعر «کتابخانه‌ی ایاصوفیه» با ساختاری عیناً داستانی و در عین حال، کاملاً رئالیستی آغاز می‌شود:</P> <P align=justify>درست نمی‌دانستم/ به دنبال چه چیزی/ به اینجا آمده بودم/ پرنده‌ی کوچکی شده بودم/ انگار/ دنبال آشیانه می‌گشتم./ برگه‌دان‌ها را/ زیر و رو می‌کردم/ قفسه‌های میانی/ ردیف‌های کناری. <?XML:NAMESPACE PREFIX = ASP-Rider /><ASP-Rider:more>[ادامه مطلب] </ASP-Rider:more></P> <P align=justify>شعر در چند سطر بعدی نیز به ظاهر به همین قالب وفادار می‌ماند اما به واقع، با بُعد یافتنِ «بتُن‌آرمه» و «گچ‌بُریِ قرن بیستم» در ذهن شاعر به مثابه بُعد یافتنِ تخیلِ او، از رئالیسم عبور کرده و از افسانه‌ (هانسل و گرتل) بهره می‌جوید تا از آن پس بتواند منطق رئالیستی‌اش را به نرمی و سادگی، چون ساحره‌ای زبردست، با جادوی رئالیسم جادویی جایگزین کند:</P> <P align=justify>توی ذهنم/ بتُن‌آرمه/ گچ‌بُری قرن بیستم/ بُعد پیدا می‌کرد.../ رادارهایم/ خوب کار می‌کرد/ مثل هانسل و گِرتِل/ وحشت‌زده/ خرده‌های نان را/ پشت سرم جا می‌گذاشتم. </P> <P align=justify>پیر ماشری داستان «کتابخانه‌ی بابلِ» بورخس را این گونه تحلیل می‌کند: «در اینجا هر کتاب همچون عنصری در یک سلسله در محل دقیق خود قرار دارد. کتاب، در واقع روایت، تنها به این دلیل به شکل قابل شناسایی خود وجود دارد که به طور ضمنی با مجموعه‌ی تمامی کتاب‌های ممکن پیوند خورده است. کتاب وجود دارد، مکانی مقرر در عالم کتاب‌ها دارد، زیرا عنصری است در یک کلیت. بر گرد همین مضمون است که بورخس تمامی متناقض‌نماهای امر نامتناهی را به هم می‌بافد.» (2)<BR>حال، از «کتابخانه‌ی بابل» برگردیم به «کتابخانه‌ی ایاصوفیه» و ببینیم چگونه به‌ هم‌ بافته شدن متناقض‌نماها در آن به آفرینش هزارتویی نامتناهی که موجودیت این شعر به آن بسته است، منجر شده است. شعر در چند سطر بعدی‌اش بازگشتی دارد به دنیای رئال، و انگار که شاعر در حال قدم زدن میان خواب و بیداری باشد، این رفت و برگشت‌ها از واقعیت به خیال و از خیال به واقعیت تا پایان تکرار می‌شود و البته به دلیل یک‌دست بودنِ زبانِ راوی-شاعر و شاید ساختمان‌بندی روایت در سراسر شعر، این امر، همان‌طور که پیش‌ترنوشتم، به سادگی و بدون ایجاد هیچ‌گونه شگفت‌زدگی در خواننده، محقق می‌شود:</P> <P align=justify>به قرائتخانه رسیدم/ کتاب‌های مرجع را یکی یکی ورق زدم/ انگار کم‌کم داشتم غرق ‌می‌شدم/ دنبال تخته‌پاره‌ای می‌گشتم./ اما دیر شده بود...</P> <P align=justify>پیوندزننده‌ی واقعیت و خیال در اینجا، سطری است که به زمان اشاره دارد؛ به عنصری که شاعر برای خیال‌پردازی‌هایش به نهایت از آن بهره برده است؛ جادو آن هنگام اتفاق می‌افتد که نویسندگان و شخصیت‌های کتاب‌های «کتابخانه‌ی ایاصوفیه» در زمان حرکت می‌کنند، از گذشته به حال، حالی که حقیقت ندارد، حالی که توهم است، رؤیاست، رؤیای تودرتو و منقطعِ یک شاعر:</P> <P align=justify>در قفسه‌های میانی/ سالومه‌ی نیچه می‌رفت/ تا الهه‌ی الهام ریلکه باشد/ و شاید مابین این دو/ از تنازع بقا حرف بزند/ که حق «وِتو» ندارد!</P> <P align=justify>اروین د. یالوم در معروف‌ترین رمان‌اش، «وقتی نیچه گریست»، با چنین واژگانی به توصیف لو سالومه، زن مورد علاقه‌ی نیچه می‌پردازد: «او زنی بود با زیبایی غیرمعمول: پیشانی برجسته، چانه‌ای محکم و خوش‌تراش، چشمانی به رنگ آبی روشن... و گیسوانی که از روشنی، نقره‌فام می‌نمود.» (3)<BR>سالومه‌ی این واژگان، سالومه‌‌‌ای‌ست که نیچه می‌پسندد، چرا که نیچه سنجیدگی و هنرِ زن را در دلربایی‌اش و مهم‌ترین مسئله‌ی مورد علاقه‌ی او را سر و وضع و زیبایی‌اش برمی‌شمارد. (4) <BR>اما لو سالومه ویژگی‌های دیگری هم دارد که چندان باب طبع نیچه‌ای که زنانگی را «واکنش» (تبعیت) و مردانگی را «کنش» (عاملیت) تعریف می‌کند، نیست: «رفتار آمرانه‌اش، کاملاً استثنایی می‌نمود و می‌توانست او را به موقعیت‌های بالا برساند.» (5) ... که می‌رساند: لو سالومه، رمان‌نویس، مقاله‌نویس، روانکاو و شاعر می‌شود، نقدهای ادبی، فلسفی و روانشناختی می‌نویسد و به مبارزه با تبعیض جنسیتی برمی‌خیزد، که این آخری کاملاً در تفکر نیچه مردود است، چرا که نیچه معتقد است هیچ‌گونه قرارداد اجتماعی نمی‌تواند نابرابری زن و مرد و بی‌عدالتی لازم در رابطه‌ی آنها را از میان بردارد. (6)&nbsp; <BR>لو سالومه سال‌ها پس از جدایی‌ از نیچه، با ریلکه نشست و برخاست می‌کند و تقدیم‌نامچه‌ی مجموعه‌ی «ساعاتِ» ریلکه گواهی بر این مدعاست. <BR>شاید تا اینجای این بندِ شعر «کتابخانه‌ی ایاصوفیه» - می‌توانیم نام‌اش را بگذاریم بندِ «نیچه» - از نگاه خواننده‌ی ریزبین، صرفاً در حکم رو کردنِ یک سند تاریخی باشد و نه شعر. اما این سند تاریخی زمانی کارکرد شعری پیدا می‌کند که شاعر «کتابخانه‌ی ایاصوفیه»، سالومه را در قفسه‌های میانیِ کتابخانه و می‌توان این طور تأویل کرد که از کتاب نیچه به سمت کتاب ریلکه به حرکت وامی‌دارد، یا شاید بهتر باشد بگوییم از «تفکر نیچه‌ای» به سمت «تفکر ریلکه‌ای» - که از فلسفه‌ی نیچه فقط تأثیر گرفته است، نه این که خود آن باشد. شعر در عین حال، مرزهای زمانی را نیز در هم می‌شکند و سالومه را به واسطه‌ا‌ی برای ایجاد دیالوگ میان دو متفکر که در دو مقطع زمانی مختلف از زندگی‌اش با او همنشین بوده‌اند، تبدیل می‌کند. و موضوع این دیالوگ چیست؟ تنازع بقا، که حق «وِتو» هم ندارد! به تعبیر من، سالومه دوستان‌اش را به نزاع بر سر حفظ همنشینی‌‌شان با او، به عنوان نماد زن روشنفکر، فراخوانده است؛ نزاعی که به حذف یکی – شاید نیچه - و بقای دیگری – می‌تواند ریلکه باشد - منجر خواهد شد.<BR>کشف و شهودها درباره‌ی بند «نیچه‌» می‌تواند ادامه پیدا کند و با این تفاصیل، همین بند شعر به تنهایی می‌تواند هزارتویی باشد که از درهم‌آمیزی فلسفه، تخیل و روایت آفریده شده است.<BR>سپس دوباره قدم ‌زدنی کوتاه میان واقعیت و رؤیا و بعد، بند «ناظم حکمت» آغاز می‌شود:</P> <P align=justify>قرائتخانه سرد بود/ صداهای مختلفی می‌شنیدم:/ ناظم حکمت/ بلندبلند/ برای مُنوّر نامه می‌نوشت/ و همزمان/ با وِرا شطرنج بازی می‌کرد/ چه عدالت نابی!</P> <P align=justify>ناظم حکمت، منوّر را&nbsp; از سال‌هایی که برای ملاقاتِ او به زندان می‌آمده، دوست می‌داشته. و منوّر که نام‌اش عنوان کتابی از ناظم را به یادمان می‌آورد، همان زنی‌ست که پس از آزادی ناظم، جای پیرایه، همسر قبلی او را می‌گیرد، و البته ما یادمان هست که ناظم نامه‌های معروف‌اش را برای پیرایه نوشته بوده و نه منوّر. اما جدایی اجباریِ از منوّر که با تبعید ناظم از وطن‌اش رخ می‌دهد، می‌تواند به این ذهنیت قوّت ببخشد که خاطره‌ی دوران بسیار کوتاهِ وصال منوّر، به حسرتی ژرف برای ناظم تبدیل شده بوده و همین، دست‌مایه‌ی نقل متفاوتی از داستان توسط شاعرِ «کتابخانه‌ی ایاصوفیه» قرار می‌گیرد. در روایت شاعر، این منوّر است که مخاطب نامه‌های ناظم حکمت قرار می‌گیرد و البته تفاوت‌های این روایت با وقایع‌نگاریِ صرف، به همین موضوع ختم نمی‌شود؛ در اینجا ورا، یعنی همسری که ناظم بعدها در غربت اختیار می‌کند، برای منوّر به نوعی نقشی را که خود منوّر پیش‌تر و در عالمِ واقع برای پیرایه ایفا کرده بود، بازی می‌کند. این تعبیر که شاید شاعر با این تعویض نقش‌ها سعی داشته هم‌زمانی ارتباط ناظم با دو زنِ مورد علاقه‌اش (پیرایه و منوّر در عالمِ واقع و منوّر و ورا در عالم خیال) را به عنوان رابطه‌ای نمادین و شایان نکوهش به چالش بکشد، جای تردیدی باقی نمی‌گذارد که راویِ این روایتِ خیالی از زاویه‌ی دیدی زنانه به ماجرا نگاه کرده است: او با شبه‌جمله‌ی «چه عدالت نابی!»، نگاهی نکوهنده دارد به بی‌عدالتی‌ای که ناظم - به عنوان یک روشنفکر نمادِ عدالت‌خواهی - خود در رابطه با زنان مرتکب می‌شود. به این ترتیب، بند «ناظم حکمت» نیز پشت همین چند سطر به ظاهر ساده، داستان‌ها نهان دارد و خود به تنهایی می‌تواند به هزارتویی بغرنج تبدیل شود.&nbsp; </P> <P align=justify>کسی در آن تاریکی صدایم کرد/ برگشتم/ شمع کوچکی در مخزن روشن بود/ خودم با چشم‌های خودم/ دیدم/ که مایاکوفسکی به ماریا/ کارت ویزیت تعارف می‌کرد.</P> <P align=justify>در ابتدای بند «مایاکوفسکی»، به ظاهر فقط با کلماتی تزئینی رو به رو هستیم که صرفاً به منظور ساختن فضایی داستانی پشت سر هم ردیف شده‌ است، اما ارتباط معنایی روایتی که در ادامه‌ی بند&nbsp; نقل می‌شود با کلمات سطرهای نخستین، خواننده را به بازگشت به ابتدای بند، خواندنی دوباره و با نگاهی ذرّه‌بینی‌تر وسوسه می‌کند تا این بار در برابر دقت حیرت‌آوری که در انتخاب این کلمات به کار رفته است، میخکوب شود. آنچه مسلّم می‌نماید این است که فضاسازی ابتدای بند «مایاکوفسکی»، ما را به گذشته می‌برد، همچنان که راوی نیز با فعل «برگشتن» و در ادامه‌ی آن، دیدن شمعی که در مخزن روشن است، همین هدف را دنبال می‌کرده است. بعد می‌رسیم به یک روایت عاشقانه‌ی دیگر و این بار، حکایت عشق مایاکوفسکی به ماریا آلکساندروونا دنیسووا دستمایه‌ی خیال‌سازی‌های تودرتوی راوی-شاعر قرار گرفته است. مایاکوفسکی از علم‌داران فوتوریسم (آینده‌گرایی) در شعر روسیه است؛ این یعنی که از گذشته بیزار و شیفته‌ی زندگی پیشرفته است و شاید به همین دلیل باشد که در نهایت، او تمام قواعد کلاسه شده‌ی فضای این بند را بر هم می‌زند و به محبوب‌اش «کارت ویزیت» تعارف می‌کند؛ حرکتی که تعمداً در جهان کلاسیکی که - باز هم تعمداً - برای این بند شعر خلق شده است، توی ذوق می‌زند، اصلاً می‌زند بیرون، درست مانند خود «مایاکوفسکی» در عصر خودش که: «بیانیه‌ی "سیلی بر گوش ذوق عامه" را نشر می‌دهد، جنجال می‌آفریند، نام‌اش سر زبان‌ها می‌افتد، شاعران رسمی او را به دریافت لقب مادرسگ مفتخر می‌سازند، با پیراهن زردش غوغا می‌کند و سرانجام از مدرسه‌ی هنرهای زیبای مسکو اخراج می‌شود...» (7) <BR>و این تازه یک تأویل است. حکایت عشق ناکام مایاکوفسکی به ماریا را مایاکوفسکی‌خوان‌ها بهتر می‌دانند و جریانِ «آن دوره‌ی ماقبل تاریخ خرده‌بورژوایی» را که در آن «تا دلت بخواهد سنت بود و هیچ دختری جرأت نمی‌کرد در خیابان کنار یک هنرمند ظاهر شود...» (8)، حال، با این تفاصیل و با توجه به بندهای پیشین و زاویه‌ی دید زنانه و در عین حال، منتقدانه‌ی راوی درباره‌ی حکایات عاشقانه‌ای که در آن بندها به آن پرداخته شد، جا دارد که از خودمان بپرسیم کدام یک در ابتدای بند «مایاکوفسکی»، شاعر را در تاریکی (یا فضای ابهام‌آميزی که بر این بند حاکم است) صدا می‌کند و به قضاوت فرامی‌خواند، مایاکوفسکی یا ماریا؟ امید که در کورسوی شمع مخزن کتابخانه‌ی ایاصوفیه بتوان از این هزارتوی صعب سر به سلامت بیرون آورد! </P> <P align=justify>پرتاب شده بودم/ به یک موقعیت استثنایی/ و خودم نمی‌دانستم./ روی نقشه‌ی دیوار/ بلقیس الراوی/ در سفارت عراق/ خواب می‌دید/ که کشته خواهد شد/ و نزار قبانی/ معشوق تازه‌اش را انتخاب کرده بود.</P> <P align=justify>رسیدیم به بند «نزار قبانی»؛ شاعری که گفته می‌شود اغلب شعرهایش در دفاع از حقوق پایمال‌شده‌ی زنان عرب سروده شده و اصولاً زن، موضوع اصلی شعرهای او‌ست و به همین دلیل هم به او می‌گویند «شاعرِ زن». در این میان، «بلقیس الراوی» جایگاه بسیار خاصی دارد؛ بلقیس، همسر دوم و مخاطب اغلب شعرهای عاشقانه‌ی نزار است، در حادثه‌ی بمب‌گذاری سفارت عراق در بیروت کشته می‌شود و مرگ‌اش چنان تأثیری بر نزار می‌گذارد که او دیگر تن به ازدواج نمی‌دهد. این حکایت واقعی عشق بلقیس و نزار است اما در سفارتِ عراقِ واقع در نقشه‌ی دیوارِ «کتابخانه‌ی ایاصوفیه»، ماجرا به شکلی کاملاً متفاوت و این بار از زاویه‌ی دید بلقیس روایت می‌شود؛ شاعر با بازگو کردنِ خوابی که بلقیس، شاید به خاطر خوی عاشق‌پیشه‌‌ی نزار، بارها دیده و البته شاید هم هیچ‌گاه ندیده باشد، نزار قبانی را نیز به عضویت جمعیت مردانِ نمادینِ «کتابخانه‌ی ایاصوفیه» درمی‌آورد و به جهانی درمی‌افکند که به قول شاعر، «یک موقعیت استثنایی» است و در چهارچوب قواعد مطلق‌نگرانه و مردانه‌ی آن، جایی برای وفاداریِ امثالِ نزار قبانی وجود ندارد. این است که نزارِ «کتابخانه‌ی ایاصوفیه»، معشوق تازه‌اش را حتی پیش از مرگ بلقیس انتخاب کرده است.</P> <P align=justify>کم‌کم دارم به خاطر می‌آورم/ جادوگر دنبالم کرده بود/ توی کتاب‌ها مخفی شده بودم/ تقلا می‌کردم/ دست‌وپا می‌زدم/ اما فایده‌ای نداشت/ بئاتریس نُه‌ساله/ سرمشق‌های کمدی الهی را<BR>برای دانته دیکته می‌کرد./ دانته/ خسته و بی‌پناه/ او هیچ‌وقت/ به بهشتی که خلق کرده بود، نرفت./ نه!/ جهنمی هم در زندگی‌اش نبود/ تمام عمر/ در برزخ وحشتناکی که/ بئاتریس برایش ساخته بود/ دست‌وپا می‌زد.</P> <P align=justify>به راستی زن-شاعر «کتابخانه‌ی ایاصوفیه»، چگونه در این هزارتوی دهشتناکِ «زن‌ستیزی» گرفتار آمده است؟ شاید این سطرها - که ارجاعی هم دارند به بندِ دوم شعر - راست می‌گویند؛ جادوگر قصه‌ی «هانسل و گرتل» جادویش کرده و او را از بهشت آرمانی‌اش به این برزخِ بی‌انتها و هزارتومانند که می‌تواند استعاره‌ای باشد از همین جهان معاصر خودمان، تبعید کرده است. اما در این جهان مردمحور و مطلق‌نگر هم سرانجام مردی پیدا می‌شود که شاعر بتواند با او هم‌ذات‌پنداری کند؛ دانته، دانته‌ی خسته و بی‌پناه که وفاداری‌اش حتی پس از خیانت دیدن از محبوب‌اش بئاتریس، ازدواج او با مردی دیگر و سپس مرگ بئاتریس، به پایان نمی‌رسد. صدالبته شخصیتی چون دانته با چنان آنیمای نیرومندی که وجودش را تسخیر کرده است، نمی‌تواند پا به پای دیگر مردان در هزارتوهای ایاصوفیه پیش برود، این است که راه به جایی نمی‌برد جز برزخی که توسط بئاتریس (و البته، تفکر مردسالارانه) به بودن در آن محکوم شده است.</P> <P align=justify>همین جا/ لای کتاب‌های نَمور این مخزن/ اُولگا هم/ نتوانست چخوف را/ کمی عاشق و آشفته کند.</P> <P align=justify>احمد پوری، مترجم کتاب «دلبند عزیزترین: نامه‌های چخوف و همسرش اولگا کنیپر»، در بلاگ شخصی‌اش درباره‌ی رابطه‌ی چخوف و اولگا می‌نویسد: «از چهار سال زندگی، آن‌ها روی هم رفته بیشتر از شش ماه با هم زیر یک سقف نبودند. چخوف به سبب بیماری‌اش نمی‌توانست در مسکو زندگی کند و اولگا به خاطر کارش حتماً باید در مسکو می‌بود.» با این حساب، پُر بیراه نیست که تصور کنیم چخوف فقط در نامه‌هایش عاشق اولگا بوده است، چون چندان وقتی را با او نمی‌گذرانده که بتوان گفت این دو زندگی عاشقانه‌ای با هم داشته‌اند. چخوف در این رابطه، نماد عشقِ زبانی است و اولگا نماد زنی که زندگی اجتماعی‌اش را فدای زندگی مشترک نمی‌کند، حتی اگر این زندگی را با مهم‌ترین نویسنده‌ی دوران‌اش شریک باشد. از این رو، شاید بتوان این گونه استدلال کرد که انتخاب لحنی این‌چنین پُرحسرت برای بند «چخوف»، به جهت بیان این نظرگاه یأس‌انگیز باشد که، شاید حتی زنانی با شخصیتی چنین نیرومند نیز نتوانند جهانی را که تا به این سطح در چنبره‌ی مردسالاری و مردمحوری اسیر است، متأثر&nbsp; سازند.<BR>زنِ گرفتارآمده در هزارتوهای ایاصوفیه، در نهایت چاره‌ای جز گریختن از سپهری که تا به اینجا برایش تعیین شده است، پیش روی خود نمی‌بیند:</P> <P align=justify>باید از این‌جا بروم/ به رودسر/ شهر غمگینم/ و در اتاق کودکی‌هایم/ یک دل سیر/ لیلی و مجنون بخوانم.</P> <P align=justify>اینجاست که هزارتو به ظاهر به پایان می‌رسد، اما تردیدی که ذهن خواننده را به هزارتویی دیگر درمی‌افکند، این است که شاید در شهر شاعر که بر غمگین بودن‌اش هم صحه گذاشته شده است، دنیای مردسالارانه‌ی دیگری در انتظار او باشد. نه، انگار راه گریزی نیست و هزارتو&nbsp; به مانند تأثیری که خواندن داستان‌های بورخس به جا می‌گذارد، همچنان در ذهن خواننده‌ی شعر «کتابخانه‌ی ایاصوفیه» ادامه می‌یابد.</P> <P align=justify><STRONG>پانوشت‌ها:</STRONG><BR><BR><STRONG>1-</STRONG>&nbsp;بخشی از شعر «هزارتو»، کتاب «هزارتوهای بورخس»، خورخه لوئیس بورخس، ترجمه‌ی احمد میرعلائی، انتشارات کتاب زمان.<BR><STRONG>2-</STRONG>&nbsp;بورخس و روایت داستان، فصلی از کتاب «به سوی نظریه‌‌ی تولید ادبی»، پی‌یر ماشری، ترجمه‌ی علی بهروزی.<BR><STRONG>3-</STRONG>&nbsp;کتاب «وقتی نیچه گریست»، اروین د. یالوم، ترجمه‌ی سپیده حبیب، انتشارات کاروان.<BR><STRONG>4-</STRONG>&nbsp;کتاب «فراسوی نیک و بد»، نیچه، ترجمه‌ی داریوش آشوری، انتشارات خوارزمی.<BR><STRONG>5-</STRONG>&nbsp;کتاب «وقتی نیچه گریست».<BR><STRONG>6-</STRONG>&nbsp;کتاب «فراسوی نیک و بد».<BR><STRONG>7-</STRONG>&nbsp;پیشگفتار کتاب «ابر شلوارپوش»، ولادیمیر مایاکوفسکی، ترجمه‌ی مدیا کاشیگر، انتشارات مینا.<BR><STRONG>8-</STRONG>&nbsp;همان. </P> <P align=justify><STRONG>* </STRONG>این متن در وبسایت <STRONG>جن و پری</STRONG> منتشر شده‌است. <A href="http://www.jenopari.com/article.aspx?id=1776"><FONT color=#0000ff>[کلیک کنید]</FONT> </A></P><br><a href="http://www.ehsanabedi.com/?id=-714569906">&#1705;&#1575;&#1605;&#1606;&#1578;&#8204;&#1607;&#1575;</a> http://www.ehsanabedi.com/?id=-714569906 http://www.ehsanabedi.com/?id=-714569906 http://www.ehsanabedi.com/?id=-714569906